|| Trang Chủ || Chia sẻ || Tập san || Thông hiệp ||

 

SUY NIỆM CHÚA NHẬT 3 MÙA CHAY - Năm C

Lời Chúa: Xh 3,1-8a.13-15; 1Cr 10,1-6.10-12; Lc 13,1-9

 

MỤC LỤC

1. Dấu chỉ thời đại

2. Hại đất

3. Cái nh́n nội tâm - ĐTGM. Ngô Quang Kiệt

4. Kiên nhẫn của t́nh yêu - Achille Degeest

5. Mùa chay, mùa đổi mới

6. Trừ phi các ngươi hối cải - McCarthy.

7. Chú giải của William Barclay.

8. Cơ hội ân điển cho người ta ăn năn.

9. Chú giải của Noel Quesson.

10. Thống hối - R. Gutzwiller

11. Chú giải của Fiches Dominicales.

12. Chú giải của Giáo Hoàng Học Viện Đà Lạt

13. Lời mời gọi sám hối- Lm. Phạm Thanh Liêm.

14. Đổi mới cách nh́n.

15. Sám hối

16. Ăn năn sám hối

17. Đừng đoán xét người khác, hăy tự xét chính ḿnh -JKN.

  

 

1. Dấu chỉ thời đại

Ngày xưa, cha ông chúng ta không cần tới những phương tiện hiện đại để biết được thời tiết, trái lại, họ chỉ dựa vào những hiện tượng trong thiên nhiên, mà cũng biết được nắng mưa, như tục ngữ đă diễn tả:

- Gió đàng nam vừa làm vừa chơi.

Đôi khi chỉ việc quan sát những phản ứng của thú vật, họ cũng biết được thời tiết. Chẳng hạn:

- Chuồn chuồn bay thấp th́ mưa,

Bay cao th́ nắng bay vừa th́ râm.

Qua đoạn Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu cũng khuyến khích chúng ta hăy nh́n vào những sự kiện, những biến cố xảy ra chung quanh, để nhờ đó mà biết được thánh ư Thiên Chúa. Ngài đă đưa ra hai trường hợp điển h́nh.

Trường hợp thứ nhất đó là những người Galilêa bị Philatô giết và trường hợp thứ hai đó là mười tám người khác bị tháp Silôê đổ xuống đè chết. Dân Do Thái th́ cho rằng sở dĩ những người bị chết là những kẻ tội lỗi cho nên bị Chúa trừng phạt.

Thế nhưng, quan niệm của Chúa Giêsu th́ khác, Ngài coi những biến cố đau thương và đẫm máu ấy là như một tiếng chuông cảnh tỉnh được gởi đến với họ, để họ ăn năn sám hối, làm lại cuộc đời và quay trở về cùng Chúa, nếu không th́ họ cũng sẽ phải chết một cách thảm khốc như vậy.

C̣n với chúng ta ngày hôm nay th́ sao? Hằng ngày qua báo chí, truyền thanh và truyền h́nh, chúng ta đón nhận biết bao nhiêu sự kiện, biết bao nhiêu biến cố đau buồn xảy ra khắp nơi trên trái đất. Chỗ này có những người chết v́ bom đạn chiến tranh, chỗ kia có những người chết v́ thiên tai băo lụt, động đất và sóng thần. Nơi khác lại có những người chết v́ bệnh tật và nghèo đói.

Trước những biến cố đau thương ấy, nhiều lúc chúng ta cũng đă có một thái độ lạnh lùng và nghiêm khắc như người Do Thái: Sở dĩ họ bị như vậy v́ họ là những kẻ tội lỗi. Thế rồi chúng ta yên tâm với cung cách mũ ni che tai, cháy nhà hàng xóm b́nh chân như vại. Trong khi đó, Chúa đ̣i hỏi nơi chúng ta một thái độ tích cực, đó là phải biết t́m hiểu thánh ư Ngài được gói ghém qua những biến cố, qua những sự kiện ấy.

Cũng như nơi dân Do Thái, những biến cố, những sự kiện ấy là như những tiếng chuông cảnh tỉnh Chúa gởi đến để kéo chúng ta ra khỏi cuộc sống tầm thường và tội lỗi. Vấn đề được đặt ra đó là Chúa muốn nói ǵ với tôi qua những sự việc, qua những biến cố ấy? Rồi từ đó, tôi sẽ phải uốn nắn, sửa đổi lại những sai lỗi và khuyết điểm, để cuộc đời tôi sẽ đem lại những hoa trái, và những hoa trái ấy luôn làm cho Chúa được hài ḷng.

 
 

2. Hại đất

Suy Niệm

Điều làm chúng ta khó sám hối đó là cảm thấy ḿnh ở trong t́nh trạng an toàn.

Đức Giêsu nói về hai biến cố nóng hổi tính thời sự, một do sự tàn ác của Philatô, một do tai nạn lao động. Cả hai đều dẫn đến cái chết thảm khốc: những người Galilê bị đổ máu ngay lúc dâng lễ ở Đền Thờ, mười tám người chết v́ bị tháp Silôa đè bẹp. Vào thời Đức Giêsu, họ bị coi là kẻ có tội, bị Chúa phạt. Những người khác dễ nghĩ ḿnh vô tội, v́ c̣n được b́nh yên. Điều này đưa đến sự tự hào và an toàn giả tạo.

"Đừng tưởng...": Đức Giêsu đưa ta ra khỏi ảo tưởng về ḿnh. Ngài nhắc mọi người sám hối v́ biết ai nặng tội hơn ai.

Lúc c̣n được sống yên lành là lúc cần hoán cải. Có thể đây là cơ hội cuối cùng, trước khi cái chết ập xuống.

Cây vả trong dụ ngôn cũng ở trong t́nh trạng an toàn. Nó không cho trái độc, không làm hại nho, không phá cảnh quan. Nó chỉ phạm một tội thôi: tội làm hại đất, tội sử dụng đất màu mỡ mà không sinh trái.

Chúng ta có thể cảm thấy an toàn như cây vả cằn cỗi. Tự hào v́ ḿnh không làm điều xấu, chẳng làm hại ai, nhưng lại quên rằng ḿnh đă phạm tội không làm điều tốt, những điều tốt có thể làm được và phải làm. Có bao nén bạc Chúa giao không được đầu tư (Mt 25,18), bao người túng thiếu mà ta không giúp đỡ (Mt 25,42).

Khi không làm điều tốt cho đời, cho người, ta tiếp thêm sức mạnh cho sự dữ tung hoành.

Sống đạo không phải chỉ là lo tránh tội, mà c̣n là tích cực gieo rắc phát huy cái tốt.

Một Kitô hữu sống an phận, cằn cỗi là một phản chứng.

Thế giới cần những Kitô hữu dấn thân biết bao!

Dụ ngôn cây vả cho ta thấy khuôn mặt Thiên Chúa. Chúa Cha là người chủ vườn kiên nhẫn: "Đă ba năm nay..." Ngài đă nuôi bao hy vọng: "Tôi ra t́m trái mà không thấy".

Quyết định chặt cây chỉ đến sau những lần hụt hẫng.

Ngài chỉ phạt khi đă làm đủ cách để lay động tim ta.

Chúa Giêsu là người làm vườn kiên nhẫn không kém: "Xin ông cứ để nó lại năm nay nữa". Ngài không ngừng ấp ủ chút hy vọng mong manh: "Tôi sẽ vun xới, bón phân, may ra sang năm nó có trái".

Nhưng đừng quên lời đe doạ cuối cùng: "Nếu không ông chủ cứ chặt nó đi".

Kiên nhẫn, hy vọng, chăm bón, nhưng cương quyết đ̣i hỏi: đó là thái độ của Thiên Chúa đối với tội nhân.

Đức Giêsu vừa thôi thúc chúng ta mau mau hoán cải, vừa chấp nhận cho ta có thời gian tŕ hoăn.

Hoán cải là đón lấy những săn sóc tế nhị của Chúa, là đừng để thui chột những ơn lành Ngài ban.

Mùa Chay không phải chỉ là để thú tội, mà c̣n thú cả sự cằn cỗi, ́ ạch của ḿnh.

Ước ǵ cây đời của ta có nhiều trái hơn và ngọt hơn.

Gợi Ư Chia Sẻ

Tội thiếu sót việc bổn phận, tội sống vô trách nhiệm, tội không làm điều lẽ ra phải làm: có khi nào bạn phạm những tội này không? Bạn có thấy xă hội xấu đi v́ nhiều người thản nhiên phạm thứ tội này không?

Bạn nghĩ ǵ về cây vả của đời bạn? T́nh trạng này hiện nay của nó ra sao? Làm sao để có thêm nhiều trái ngọt?

Cầu Nguyện

Lạy Chúa Giêsu, xin dẫn con vào nhà của con, căn nhà của trái tim, căn nhà vừa quen vừa lạ.

Xin hăy cho con thấy những phức tạp, rắc rối, những che đậy, giằng co, những mâu thuẫn và vô lư nơi con.

Xin hăy cho con thấy những nhỏ mọn, ích kỷ, những yếu đuối, khô khan, những cứng cỏi và tự ái nơi con.

Xin cho con ư thức những lo âu, sợ hăi đang đè nặng làm con ngột ngạt, những nỗi đau thầm kín khiến đời con mất vui, những vết thương không biết bao giờ lành, những đổ vỡ khiến ḷng con khép lại.

Lạy Chúa Giêsu,

Xin giúp con dọn những bề bộn nơi tim con.

Xin biến đổi tim con, để nó trở nên đơn sơ hơn, hồn nhiên hơn và tươi tắn hơn.

Ước ǵ con nh́n mọi sự, mọi người, bằng trái tim bao dung của Chúa. Và ước ǵ khi đă ra khỏi nỗi bận tâm về ḿnh, trái tim con được nhẹ nhàng hơn và tự do hơn để yêu mến mọi người. Amen.

 
 

3. Cái nh́n nội tâm - ĐTGM. Ngô Quang Kiệt

Mùa Chay là mùa sám hối. Sám hối là đổi mới tâm hồn. Muốn đổi mới tâm hồn, phải đổi mới cách nh́n về con người và cuộc đời, về bản thân và tha nhân. Hôm nay, Chúa Giêsu dạy ta những cách nh́n thời cuộc và biến cố theo tinh thần của Người.

Thông thường, trước một biến cố, ta dễ có cái nh́n chính trị. Hôm nay, người ta thuật lại việc Philatô giết những người Do Thái trong Đền Thờ. Thời ấy, đế quốc Rôma đang thống trị nước Do Thái. Philatô là viên tổng trấn của Rôma. Tường thuật biến cố đau thương này, người ta mong Chúa Giêsu có cái nh́n chính trị, dấn thân vào chính trị. Người ta mong Chúa Giêsu kết án Philatô. Không bàn chính trị, không làm chính trị, cho dù sau này Chúa Giêsu vẫn bị kết án v́ một tội chính trị. Không kết án Philatô, dù sau này chính Người bị viên tổng trấn này kết án.

Trước mọi biến cố, Chúa Giêsu muốn ta có một cái nh́n tôn giáo, vượt lên trên lĩnh vực chính trị. Từ một câu hỏi thuộc b́nh diện chính trị, Chúa Giêsu đă đưa ra một giải đáp thuộc b́nh diện tôn giáo. Từ một biến cố gây xôn xao dư luận, Chúa Giêsu mời gọi ta hăy ăn năn sám hối. Từ cái chết của thể xác, Chúa Giêsu hướng suy nghĩ ta tới cái chết của linh hồn: “Các ông tưởng mấy người Galilê đó bị như vậy là v́ họ tội lỗi hơn những người Galilê khác sao? Tôi nói cho các ông biết, không phải thế đâu; nhưng nếu các ông không sám hối, th́ các ông cũng sẽ chết hết như vậy”.

Đối với người khác, ta dễ có cái nh́n kết án. Khi gặp một người mù từ thuở mới sinh, người ta hỏi Chúa Giêsu: “Đây là do tội nó hay tội của cha mẹ nó?”. Gặp người phụ nữ phạm tội ngoại t́nh, người ta muốn kết án chị. Nga có thói quen cho rằng thành công là một ân huệ Chúa thưởng cho người đạo đức, c̣n tai hoạ là h́nh phạt Chúa dành cho kẻ tội lỗi. Hôm nay, chứng kiến những nạn nhân bị thiệt mạng, những người tường thuật đều nghĩ rằng những nạn nhân ấy chết v́ họ tội lỗi, c̣n tôi vô sự, điều đó chứng tỏ tôi vô tội. Chúa Giêsu lên tiếng cảnh báo họ: Các ông cũng là kẻ tội lỗi. Nếu các ông không ăn năn hối cải, các ông sẽ chết thảm khốc hơn những nạn nhân kia nữa. Chúa Giêsu dạy ta có cái nh́n bao dung. Nếu có phải xét đoán, hăy xét ḿnh trước khi xét người. Nếu có phải lên án, hăy lên án chính bản thân ḿnh trước khi lên án người khác: “Hăy lấy cái đà ra khỏi mắt ngươi trước, rồi ngươi sẽ thấy rơ để lấy cái rác ra khỏi mắt anh em”. “Ai trong các ông vô tội hăy ném đá chị này trước đi”.

Sau cùng, ta thường có cái nh́n ảo tưởng. Ta xây dựng những chương tŕnh to lớn, những tham vọng đổi mới xă hội. Chúa Giêsu dạy ta hăy có cái nh́n thực tế: Đừng ảo tưởng với những chương tŕnh to tát, lấp biển vá trời. Hăy bắt đầu bằng những việc nhỏ bé. Đừng có ảo tưởng đổi mới xă hội, cải tạo thế giới. Trước hết, hăy đổi mới chính ḿnh, cải tạo bản thân ḿnh. Tục ngữ Trung quốc có câu: Nếu mỗi người trông hoa trước cửa nhà ḿnh, cả thế giới sẽ biến thành một vườn hoa đẹp. Đổi mới chính ḿnh đó là góp phần vào đổi mới thế giới.

Với những bài học ấy, Chúa Giêsu hướng ánh mắt ta lên cao, vượt thoát lĩnh vực tự nhiên để vươn tới lĩnh vực siêu nhiên. Với những bài học ấy, Chúa Giêsu hướng cái nh́n của ta xuyên qua những lớp b́ phủ bên ngoài để soi chiếu vào chiều sâu nội tâm. Với những bài học ấy, Chúa Giêsu hướng cái nh́n của ta ra khỏi những ảo tưởng, đối diện với thực tế bản thân để trước mỗi biến cố ta tự xét và đổi mới chính ḿnh.

Lạy Chúa, xin đổi mới trái tim con. Amen.

KIỂM ĐIỂM ĐỜI SỐNG

1. Trong các biến cố, bạn có t́m thấy ư Chúa không?

2. Bạn có nghĩ rằng hễ ai gặp may th́ đó là người đạo đức, ai gặp tai nạn th́ đó là người tội lỗi không?

3. Muốn đổi mới gia đ́nh, xă hội, phải đổi mới bản thân trước. Bạn nghĩ sao về điều này?

 
 

4. Kiên nhẫn của t́nh yêu - Achille Degeest

Người ta nghĩ rằng những người Galilê nói đến trong bài Phúc Âm hôm nay là những nạn nhân bị đàn áp trong một cuộc nổi dậy chống quân La mă, có lẽ xảy ra trong khuôn viên Đền Thờ Giêrusalem. Người ta cho rằng tháp Silôam ở gần giếng Silôam phía đông nam thành. Nhân hai vụ bi thảm này, Chúa Giêsu đánh đổ một thành kiến và Người đưa cuộc tranh luận lên một tầm cao hơn. Năo trạng Do Thái thời đó coi bất đắc kỳ tử là h́nh phạt Thượng đế áp dụng cho kẻ tội lỗi. Nhân hai vị chết người tập thể này. Chúa phán rằng những h́nh phạt thật sự về sự dữ nằm ở chỗ khác. Trước hết, dường như cách kín đáo Chúa nói, nếu dân thành Giêrusalem không trở lại với Thiên Chúa bằng niềm tin hôm nay vào Đấng Messia, toàn thành sẽ bị tiêu diệt. Phải chăng Chúa ám chỉ cuộc tàn phá thủ đô sẽ xảy ra năm 70? Tiếp đó, Chúa đặt cuộc tranh luận vào bối cảnh toàn bộ giảng thuyết của Người: Nếu không ăn năn trở lại, dân chúng sẽ bị Thiên Chúa xét phạt nghiêm khắc. Dụ ngôn cây vả cho chúng ta hiểu Thiên Chúa vừa kiên nhẫn, vừa quyết thi hành công lư của Người.

Chúng ta tự đặt hai câu hỏi:

1) Sự trở lại là ǵ?

Trở lại là thay đổi nội tâm, thay v́ hướng về bản thân, con người hướng về Thiên Chúa. Khởi đầu, người ta nhận ḿnh là kẻ tội lỗi, cách khiêm nhượng người ta ư thức về sự xa cách một trời một vực giữa sự thánh thiện của Thiên Chúa và nỗi khổ cực trong tâm hồn ḿnh. Ḿnh có một trách nhiệm nào đó về khổ cực bên trong ấy. V́ thế người ta hối hận về tội ḿnh, người ta trở lại với Thiên Chúa, v́ Người luôn luôn tiếp đón những kẻ khiêm nhường sám hối. Sự trở lại không chỉ một lần là xong, trái lại mỗi ngày phải thực hiện một sự trở lại mới.

2) Ḷng kiên nhẫn của Thiên Chúa là ǵ?

Đó là sự kiên nhẫn của t́nh yêu, trước hết là của t́nh yêu giáo hoá. Thiên Chúa không đ̣i hỏi con người nhất đán trở nên hoàn toàn thánh thiện. Thiên Chúa cho con người có đủ thời gian làm công việc cải thiện tâm hồn. Nhưng con người phải sử dụng tốt thời gian ân huệ ấy, đúng ra nó ngắn ngủi lắm. Mỗi ngày trong đời sống của một Kitô hữu đều mang đến một ân sủng để giúp tiến bộ trong niềm trung tín với Thiên Chúa. Mỗi ngày người tín hữu phải tự chất vấn: Kinh nguyện của tôi, sự thờ phụng của tôi, cung cách tôi phục vụ tha nhân có đủ tốt để đẹp ḷng Thiên Chúa không? Như một nhà giáo dục kiên nhẫn, Thiên Chúa giúp đỡ người tín hữu t́m được câu trả lời bằng cách Người can thiệp ban cho những ân sủng bên trong, bằng những giáo huấn của Giáo Hội, bằng những biến cố, v.v… Ḷng kiên nhẫn của Thiên Chúa cũng là niềm thương yêu kiên nhẫn nhưng đ̣i hỏi gắt gao. Thiên Chúa thông cảm vô cùng đối với những ai thành tâm thiện chí, nhưng chung cục Người sẽ tỏ ra nghiêm khắc đối với những kẻ ngoan cố thờ ơ.

 
 

5. Mùa chay, mùa đổi mới

Một triết gia Ấn Độ đă nh́n lại quăng đời đi qua của ḿnh như sau:

- Lúc c̣n trẻ, tôi là một người có đầu óc cách mạng. Lời cầu nguyện duy nhất mà tôi dâng lên Thượng Đế là: Lạy Chúa, xin ban cho con nghị lực để thay đổi thế giới.

Đến tuổi trung niên, tôi mới nhận thấy rằng, một nửa đời tôi đă qua đi mà tôi chưa thay đổi được một người nào. Lúc đó, tôi mới cầu nguyện với Thượng Đế: Lạy Chúa, xin ban cho con ơn được biến cải tất cả những người con gặp gỡ hằng ngày, nhất là gia đ́nh c̣n, bạn bè con. Và như vậy là đủ cho con rồi.

Nhưng giờ đây, tóc đă bạc, răng đă long, ngày tháng c̣n lại chỉ đếm trên đầu ngón tay, tôi mới nhận ra rằng, tôi đă khờ dại biết chừng nào. Giờ nầy, tôi chỉ biết cầu nguyện như sau: Lạy Chúa, xin ban cho con được ơn thay đổi chính bản thân con.

Nếu tôi biết cầu nguyện như thế ngay từ lúc đầu, th́ tôi đă không phí phạm quăng đời đă qua.

Người xưa đă có lư khi dạy chúng ta: tu thân, tề gia, trị quốc, b́nh thiên hạ… Theo trật tự của cuộc cách mạng, th́ cách mạng bản thân – tu thân – là điều tiên quyết.

Một nhà cách mạng nào đó đă nói: Chỉ cần mười người như thánh Phanxicô thành Assisi th́ cuộc diện thế giới sẽ thay đổi. Cuộc cách mạng đầu tiên mà bất cứ vị thánh nào cũng khởi sự, đó là cách mạng bản thân.

Chúa Giêsu đă chuẩn bị ba năm sống công khai bằng 30 năm âm thầm, 40 đêm ngày ăn chay cầu nguyện… Và lời kêu gọi đầu tiên của Ngài là: Hăy sám hối và tin vào Tin Mừng.

Hôm nay, Ngài lại kêu gọi chúng ta: “Hăy ám hối, nếu không chúng ta cũng sẽ bị tiêu diệt như những nạn nhân của biến cố tháp Silôê đổ, hay như những người bị thảm sát dưới thời Tổng trấn Philatô”.

Đến bây giờ vẫn c̣n không ít người quan niệm “ác giả ác báo” theo lối suy luận từ hậu quả đến nguyên nhân. Lời Chúa hôm nay dạy ta không được suy nghĩ như thế, phần v́ ta không có quyền xét đoán tha nhân, phần v́ thường chúng ta xét đoán theo chủ quan và phiến diện nên dễ sai lầm.

Mùa Chay là mùa sám hối, mùa đổi mới. Thiên Chúa nhân từ, kiên nhẫn chờ đợi. Ngài c̣n hoăn lại cho chúng ta một kỳ hạn nữa. Hăy khẩn trương sám hối kịp thời. “Đừng để đến ngày mai việc ǵ bạn có thể làm được hôm nay”.

Tục ngữ Pháp có câu: “Nếu trẻ mà hiểu ra, nếu già mà làm được” (Lúc trẻ th́ không hiểu để làm, đến lúc già muốn làm th́ không c̣n sức để làm nữa). Việt Nam chúng ta cũng có câu: “Lăo lai tài tận” (Đến tuổi già th́ tài năng cũng hết). Thế là bị rơi vào luật đào thải, như cây cằn cỗi, không sinh trái đă lâu, phải chặt đi thôi. Bao lâu c̣n sống, là như cây c̣n xanh tươi. Hoán cải, đổi mới, không bao giờ là quá trễ. Hăy tin tưởng, bắt đầu ngay hôm nay, kẻo không kịp nữa. Hằng ngày, báo chí, truyền h́nh, radio, đưa tin trong cũng như ngoài nước, bao nhiêu tai nạn chết người: xe đụng, tàu ch́m, phi cơ rớt, động đất, hoả hoạn, đó là chưa kể đến nạn khủng bố đe doạ biết bao người trên thế giới…

Tại sao những người kia gặp nạn, chứ chưa phải là tôi? Đừng dựa vào những may mắn trong cuộc sống, để yên trí rằng ḿnh sống trong sạch, tốt lành; để tạo cho ḿnh mối an tâm được Chúa ưu đăi hơn những người khác; để không lo hoán cải, đổi mới.

Khoa học kỹ thuật càng tiến bộ, con người càng thấy rơ hơn nỗi cô đơn trước những giới hạn của ḿnh… nhất là nỗi sợ hăi trước cái chết, thân phận bi đát nhất của kiếp người. Khát vọng được sống và sống đời đời không ngừng đ̣i hỏi con người đổi mới để khỏi phải thấy sức sống tắt lịm trong tay của ḿnh. V́ vậy, hoán cải là vấn đề tức thời và cấp bách.

Mỗi người chúng ta đều là kẻ tội lỗi, đều có thể phải đối diện với Đấng phán xét bất cứ lúc nào. Bởi vậy, ngày nào, giờ nào, phút nào cũng mang tính khẩn trương: đây có thể là ngày cuối, giờ cuối, phút cuối… trước khi ra mắt Đấng phán xét. Lời Chúa hôm nay phải thức tỉnh chúng ta. Đừng đấm ngực người khác, hăy đấm ngực ḿnh mà sám hối cho thật, cho mau kẻo hối hận cũng không c̣n kịp nữa.

Có thể chúng ta nghĩ rằng: ḿnh là người tín hữu đạo đức, sốt sắng, ḿnh đi dự lễ, rước lễ đều đặn, ḿnh cũng làm việc bác ái, cũng đi xưng tội, v́ thế lời kêu gọi sám hối không có liên hệ ǵ đến ḿnh. Chính những người nghĩ như thế mới là người cần phải sám hối. Thánh Phaolô hôm nay đă nói: “Ai tưởng ḿnh đứng vững th́ hăy coi chừng kẻo ngă”. Việc sám hối trở lại không bao giờ chỉ làm một lần là xong.

Quả thực, lời kêu gọi hoán cải sám hối trong Tin Mừng hôm nay liên hệ đến tất cả mọi người: bởi v́ mỗi người chúng ta đều phải sống cuộc sống mới và vượt lên trên tất cả những ǵ cản trở chúng ta sống cuộc sống mới nầy, một cuộc sống hữu ích cho gia đ́nh, cho xă hội và cho nhân loại.

Hành tŕnh Mùa Chay không chỉ nhằm dẫn chúng ta quay trở lại quá khứ để ăn năn khóc lóc tội lỗi ḿnh hay đến toà giải tội xưng thú tội lỗi ḿnh… nhưng c̣n muốn dẫn chúng ta đến cuộc sống mới dồi dào hơn. Mùa Chay phải trở thành mùa đổi mới con người và xă hội, mùa nở hoa kết trái t́nh thương, mùa thực thi việc lành phúc đức… nếu không, chúng ta cũng sẽ bị tiêu diệt y như vậy hoặc có thể “năm tới sẽ bị chặt đi”.

“Đổi mới hay là chết”. Có một thời người ta đă hô lớn khẩu hiệu này. Và đây cũng là đ̣i hỏi của Lời Chúa hôm nay. Xin cho thánh lễ nầy kết hiệp chúng ta mật thiết với Chúa Giêsu, để giúp chúng ta tiêu diệt dần dần đời sống cũ kỹ nhem nhuốc của ḿnh, đồng thời chúng ta cũng dần dần trở nên thánh thiện phong phú hơn trong Chúa Giêsu. Ước ǵ mệnh lệnh hoán cải cấp bách sẽ được chúng ta thực hiện không chỉ ngay bây giờ mà c̣n kéo dài trong từng phút sống của cuộc đời ta.

 
 

6. Trừ phi các ngươi hối cải - McCarthy

Suy Niệm 1. MỘT CƠ HỘI THỨ HAI

Người Pharisêu không có th́ giờ dành cho người tội lỗi. Họ tin rằng những người đó chỉ là đồ bỏ đi. Đức Giêsu không đồng ư, và kể lại cho họ nghe một câu chuyện:

Vườn nho là một nơi rất đặc biệt, thường chỉ dành ra để trồng nho mà thôi. Tuy nhiên, trong dụ ngôn của ḿnh, Đức Giêsu lại nói về một cây vả được trồng trong một vườn nho. Vào thời kỳ đó, điều này không phải là bất thường. Đất đai quá khan hiếm, đến nỗi người ta phải trồng cây ở bất cứ chỗ nào có thể được. Vậy chúng ta đang có một cây được trồng ở một nơi rất đặc biệt.

Thông thường, một cây vả phải mất ba năm mới trưởng thành. Nếu đến lúc đó, mà nó vẫn không trổ sinh hoa quả, th́ chắc chắn nó sẽ không thể nào đơm hoa kết trái được. Đây là trường hợp thân cây mà Đức Giêsu đang nói đến. Sau ba năm, người chủ vườn đến xem, và nhận thấy thân cây này vẫn cứ cằn cỗi. Ông ta đă kết luận rằng đó là một thân cây vô dụng. Nó đă rút chất bổ dưỡng từ ḷng đất, mà không hề trả lại ǵ cả, phải chặt nó đi thôi, v́ nó chiếm mất khoảng không gian có giá trị. Thế là ông bảo người làm vườn chặt bỏ thân cây này.

Nhưng vốn là một người có nhiều hiểu biết về cây vả, và là một người rất kiên nhẫn, nên người làm vườn đă đáp lại: “Thưa ông xin cứ để nó lại năm nay nữa. Tôi sẽ vun xới chung quanh, và bón phân cho nó. May ra sang năm, nó có trái, nếu không, th́ chúng ta sẽ chặt nó đi”.

Người chủ vườn đồng ư. Chúng ta không được nghe kể thêm điều ǵ sẽ xảy ra cho cây vả đó, nhưng không thành vấn đề. Đức Giêsu đă cho thấy quan điểm của Người: Tương tự như người làm vườn kiên nhẫn với cây vả, cũng vậy, Thiên Chúa rất kiên nhẫn với các tội nhân.

Bài Tin Mừng này gợi lên bài Tin Mừng về cơ hội thứ hai. Thiên Chúa rất kiên nhẫn. Lịch sử Giáo Hội đầy rẫy các ví dụ về những cây vả cằn cỗi, nhưng cuối cùng cũng đă trổ sinh hoa quả; nói cách khác, đó là các tội nhân đă hối cải và nên thánh.

Môsê, nhân vật trung tâm của Bài đọc 1, là một gương mẫu tốt đẹp. Khi c̣n trẻ, ông đă giết chết một người khác. Tuy nhiên Thiên Chúa không hề loại bỏ ông. Thật vậy, ông có tính t́nh nóng nảy. Nhưng nơi ông vẫn có điểm tốt. Ông là một ngài hiếm có –loại người không thể chấp nhận đứng yên, khi nh́n thấy xảy ra điều bất công hoặc tội ác. Chính nhờ tính cách này, mà Thiên Chúa đă chọn ông trong việc dẫn dắt dân của Người từ t́nh trạng nô lệ đến với tự do.

Người ta có thể cho rằng Einstein là người có trí tuệ vĩ đại nhất thế kỷ 20. Tuy nhiên, đến năm lên 2 tuổi, ông vẫn chưa biết nói. Cha mẹ của ông rất lo lắng cho ông, đến nỗi họ đă đưa ông đi khám bác sĩ. Sau này, một trong những giáo viên của ông rất thất vọng về ông, đến nỗi đă nói rằng “Anh sẽ không bao giờ đáng giá một chút ǵ cả”, bởi v́ chưa hề có dấu hiệu nào về sự vĩ đại của ông trong tương lai. Nhưng cha mẹ và thầy giáo của ông đă phán đoán về ông quá sớm. Một số người phát triển một cách từ từ và chậm trễ, nhưng điều đó lại càng tốt hơn.

Nhưng loại người này cần có một người nào đó tin tưởng nơi họ, một người nào đó kiên nhẫn đối với họ, nếu không, nhiều tài năng sẽ bị mai một dần. Chúng ta có khuynh hướng hay khắt khe với người khác, cho đến khi chính bản thân chúng ta cần có một cơ hội thứ hai. Chúng ta phải cởi mở tâm hồn với người khác, bằng tấm ḷng nhẫn nại và khoan dung, mà chúng ta mong muốn cho bản thân ḿnh.

Nhưng dụ ngôn này cũng cho thấy rơ ràng đây như một cơ hội cuối cùng. Nếu người ta khước từ hết cơ hội này đến cơ hội khác, th́ khi ngày cuối cùng đến, không phải là Thiên Chúa không cho họ vào, nhưng là họ cố t́nh chọn loại trừ bản thân. Nhưng ai trong chúng ta muốn cho ḿnh trở nên cằn cỗi, trong khi chúng ta có thể trổ sinh hoa quả?

Suy Niệm 2. LỜI KÊU GỌI THỐNG HỐI.

Cây vả trong câu chuyện của Đức Giêsu là một thân cây rất đặc biệt, bởi v́ nó được trồng trong một vùng đất đặc biệt - vườn nho. Mặc dù được như vậy, nhưng thân cây này lại cằn cỗi. Tuy nhiên, nó vẫn được tạo cho một cơ hội khác. Cây vả tượng trưng cho dân Israel được trồng trong vườn nho của Chúa. T́nh trạng cằn cỗi của nó tượng trưng cho t́nh trạng cằn cỗi của dân Israel trước mặt Thiên Chúa.

Đức Giêsu bắt đầu sứ vụ của Người bằng lời kêu gọi thống hối: “Anh em hăy hối cải, v́ Nước Trời đă gần đến”. Ngày nay, thông qua tiếng nói của Giáo Hội, chúng ta cũng được kêu gọi cùng một lời kêu gọi đó. Lời kêu gọi sám hối ở ngay trung tâm của Tin Mừng. Đức Giêsu nói ra lời kêu gọi này, không chỉ cho những người tội lỗi, nhưng là cho những người tốt lành. Thật vậy, Người nói với tất cả mọi người, không có ngoại lệ. Nhưng bạn có thể hỏi rằng: Điều này có thể diễn ra như thế nào –người tốt lành cần phải thống hối sao?

Trong trường hợp những người tốt lành, đối với họ, sự sa ngă hệ tại ở việc tốt lành mà họ đă không thực hiện. Đây là sự công kích chính yếu của dụ ngôn nói về cây vả cằn cỗi. Cây vả này bị coi như không đạt yêu cầu, không phải v́ nó tạo ra những quả vả có chất độc, nhưng bởi v́ nó không hề trổ sinh bất cứ hoa quả nào. Nếu nó không sinh quả, th́ cây vả đó c̣n để làm ǵ?

Hiếm khi người Kitô hữu tự hỏi ḿnh câu hỏi: Tôi đă thiếu sót không làm ǵ? Lời kêu gọi thống hối không chỉ là lời kêu gọi tránh xa sự dữ, mà c̣n là lời kêu gọi “trổ sinh hoa quả” của lối sống tốt đẹp. Đó là nguyên nhân tại sao lời kêu gọi này phù hợp cho tất cả mọi người.

Lời kêu gọi thống hối của Đức Giêsu làm cho chúng ta bối rối, mà chúng ta th́ không thích bị gây rắc rối. Chúng ta muốn cho cuộc sống của ḿnh được yên ổn, một cuộc sống có thể chứa đựng nhiều sự ích kỷ. Có thể chúng ta không phạm phải một tội trọng nào, tuy nhiên, chúng ta có thể rất ích kỷ, rất hay đ̣i hỏi, rất thiếu sự quan tâm. Nhưng chúng ta lại không muốn hay biết, ít nhiều chúng ta đă làm bất cứ điều ǵ, theo bản chất này của chúng ta. Chúng ta được kêu gọi ra khỏi thói ích kỷ, để trở nên người biết quan tâm đến kẻ khác, và tập trung vào Thiên Chúa.

Chắc hẳn là hầu hết chúng ta đều không có bất cứ giây phút chuyển biến vĩ đại nào, giống như Môsê đă có. Hôm trước, ông mời đi chăn giữ đàn cừu của ông, ngày hôm sau, ông lại dẫn dắt một dân tộc bị áp bức đi tới tự do. Nhưng sự biến đổi là một điều thú vị. Đây là một tin vui, là một lời kêu gọi thoát khỏi t́nh trạng nô lệ của thói ích kỷ và tội lỗi, để đến với cuộc sống của tự do và ân sủng. Đây c̣n là một lời kêu gọi thoát khỏi cuộc sống cằn cỗi để đến với một cuộc sống mang lại kết quả. Đây chính là lời kêu gọi đi vào trong niềm vui của Nước Trời. Tuy nhiên, đây không phải là điều ǵ đó mà chúng ta có thể đạt được một lần cho tất cả, nhưng lôi kéo theo cả một quá tŕnh lớn lên và phát triển. Cuộc sống Kitô hữu là một quá tŕnh liên tục hoán cải.

Dụ ngôn của Đức Giêsu chứa đựng một lời cảnh báo và đe doạ. Mục đích của dụ ngôn này là để chỉ ra cho chúng ta rằng có thể chúng ta đang bỏ lỡ, hoặc thiếu sót, hầu cho chúng ta có được một cuộc sống sâu xa, phong phú và chính đáng hơn. Chúng ta hăy để cho những kẻ suy nghĩ rằng họ đang an toàn, biết sống có ư thức, để khỏi bị sa ngă. Không ai bị sa ngă nhiều cho bằng người cho rằng ḿnh không thể được cứu độ.

NHỮNG CÁCH TIẾP CẬN KHÁC.

1. Điều mà chúng ta nhận thấy được trong sự kiện bụi gai đang bốc cháy, đó là sự quan tâm của Thiên Chúa đối với dân Người.

Thiên Chúa đă nghe được tiếng kêu cứu của dân Người đang bị nô lệ, và Người đă sai Môsê đi giải phóng cho họ. Ngọn lửa là biểu tượng của t́nh yêu. T́nh yêu của Thiên Chúa không hề bị suy giảm khi cho đi.

Điều ǵ nơi Môsê làm cho Thiên Chúa nhận thấy rằng ông đúng là người để dẫn dắt dân của Người từ t́nh trạng nô lệ đến với sự tự do? Kinh Thánh không nói nhiều với chúng ta về tính cách của người thanh niên Môsê. Kinh Thánh không nói rằng ông là người tốt lành hoặc sốt sắng. Nhưng Kinh Thánh kể lại cho chúng ta về ba giai đoạn trong cuộc đời của ông, trước khi có sự mặc khải trong bụi gai đang bốc cháy. Khi nh́n thấy một người Ai Cập đang tấn công một người Israel, ông đă can ngăn. Ông nh́n thấy những người chăn cứu dân Midianite ngăn cản các cô con gái của Jethro không được cho đàn gia súc uống nước, đă can thiệp.

Tất cả những sự kiện này đưa dẫn chúng ta đến cùng một kết luận. Chúng chỉ ra cho chúng ta rằng ông là loại người không thể chấp nhận đứng yên, khi nh́n thấy một điều bất công hoặc tội ác đang xảy ra. Vậy chúng ta có thể hiểu được tại sao Thiên Chúa lại chọn ông, để dẫn dắt dân của Người từ t́nh trạng nô lệ đến với tự do.

Nhưng cảm nghiệm riêng tư về Thiên Chúa có thể làm cho người ta ích kỷ. Nhưng đây không phải là trường hợp của Môsê. Cảm nghiệm của ông về Thiên Chúa càng lôi kéo ông vào sứ vụ giải thoát dân tộc của ông.

2. “Vùng đất mà ngươi đang đứng là vùng đất thánh”.

Tất cả trái đất mà Thiên Chúa ban cho chúng ta đều là vùng đất thánh thiện, và xứng đáng được đối xử bằng sự kính trọng. Nhưng vùng đất thánh thiện nhất vượt lên trên tất cả th́ lại ở trong tâm hồn chúng ta.

Trước hết, cơ thể con người mang tính cách thánh thiện. Cơ thể chúng ta là công tŕnh của Thiên Chúa. Điều đó đủ lư do để kính trọng và săn sóc cơ thể. Nhưng Thánh Phaolô đưa ra cho chúng ta một lư do sâu xa hơn, để kính trọng cơ thể. Ngài nói: “Thân thể anh em là Đền Thờ của Chúa Thánh Thần”.

Tâm trí con người là thánh thiện. Nhiều người mỗi ngày đầu lấp đầy tâm trí họ bằng đủ mọi thứ rác rưởi từ T.V. radio, báo chí v.v… Theo lời của Thoreau “Người ta sẵn sàng chất chứa tâm trí ḿnh bằng những thứ rác rưởi –họ cho phép những tin đồn vô căn cứ và những sự kiện tạp nham xâm nhập vào tâm trí ḿnh, mà đáng lẽ nên dành để cho những suy nghĩ thánh thiện. Liệu tâm trí con người sẽ là một phạm vi công cộng, hoặc tự thân nó sẽ là một nơi thuộc về thiên đường?”. Chúng ta nên phấn đấu đi theo lời khuyên của Thánh Phaolô: “Những ǵ là chân thật, cao quư, những ǵ là chính trực, tinh tuyền, những ǵ là đáng mến và đem lại danh thơm tiếng tốt, những ǵ là đức hạnh, đáng khen, th́ xin anh em hăy để ư” (Plm 4,8).

Nhưng nơi thánh thiện nhất chính là tâm hồn con người. Trong thời đại của chúng ta, người ta bận tâm quá nhiều với vẻ sạch sẽ bề ngoài, và có nguy cơ coi thường sự thanh sạch bên trong, hoặc là sự thanh sạch của tâm hồn. Chính từ trong tâm hồn, mà tất cả những suy nghĩ, lời nói và hành động của chúng ta tuôn chảy, tựa như ḍng nước đổ ra từ một con suối. Nếu con suối đó sạch sẽ, th́ tất cả ḍng nước chảy từ đó ra sẽ trong sạch. Như vậy, chúng ta phải cố gắng giữ sao cho tâm hồn ḿnh luôn được thanh sạch và tinh tuyền. Đặc biệt là chúng ta sẽ được nh́n thấy và gặp gỡ Thiên Chúa ngay tại nơi thánh thiện này. Theo lời của Đức Giêsu: “Phúc cho những kẻ có tâm hồn trong sạch, v́ họ sẽ được nh́n thấy Thiên Chúa”.

 
 

7. Chú giải của William Barclay

ĐAU KHỔ VÀ TỘI LỖI (13,1-5)

Chúng ta được nghe nói đến tai hoạ. Trước hết là những người Galilê đă bị Philatô giết đang lúc họ dâng lễ vật. Như chúng ta biết, người Galilê rất dễ hưởng ứng những cuộc bạo động chính trị, bởi v́ họ là dân dễ kích động. Lúc đó Philatô đang ở trong một cơn khủng hoảng nghiêm trọng. Ông đă có một quyết định rất tốt rằng Giêrusalem cần có một hệ thống nước mới và tân tiến hơn. Ông chủ trương xây cất hệ thống đó, và để đài thọ cho việc này, ông đề nghị dùng một số tiền của Đền Thờ. Đó là mục tiêu đáng khen và chi phí đó có lư do chính đáng. Nhưng chỉ tư tưởng sử dụng tiền của Đền Thờ như vậy cũng đủ khiến dân Do Thái cầm vũ khí chống lại. Khi dân chúng tụ tập lại th́ Philatô cho lính của ông cải trang trà trộn giữa họ. Chúng được lệnh mang gậy thay v́ gươm. Đến lúc được báo hiệu, chúng xông vào giữa dân chúng và phân tán họ. Việc đó đă diễn ra đúng nhưng v́ bọn lính đă hành động rất hung dữ, đi quá lệnh trên, gây thiệt mạng cho một số thường dân. Điều gần như chắc chắn là người Galilê có tham gia trong cuộc nổi loạn này. Chúng ta biết rằng Philatô và Hêrôđê có tham gia trong cuộc nổi loạn này. Chúng ta biết rằng Philatô và Hêrôđê thù địch nhau, rất có thể chính v́ vụ lộn xộn kể trên mà mối thù địch đó đă bắt ng̣i. Họ chỉ hoà thuận với nhau khi Philatô gởi Chúa Giêsu đến cho Hêrôđê xét xử (Lc 23,6-12).

C̣n về phần 18 người bị tháp Silôác đổ xuống đè chết, cho đến nay, vẫn c̣n là một sự kiện bí mật. Bản King James cũng gọi họ là tội nhân, nhưng dịch là những kẻ mắc nợ th́ đúng hơn. Chúng ta có chút tia sáng ở đây. Có người cho rằng họ đă lănh việc xây ống dẫn nước cho Philatô, một công việc mà dân chúng ghét. V́ vậy, số tiền công họ lănh đều là của Chúa và đáng lẽ họ phải t́nh nguyện trả lại v́ tiền đó đă lấy trộm của Ngài. Khi tháp Silôác đổ xuống trên họ th́ dân chúng cho rằng v́ họ đă bằng ḷng làm công việc đó.

Nhưng đoạn Kinh Thánh này c̣n đi xa hơn vấn đề lịch sử nữa. Người Do Thái đă nghiêm khắc kết buộc đau khổ và tội lỗi với nhau. Trước đó rất lâu, Êlipha đă nói với Gióp rằng: “Có ai vô tội mà bị tiêu diệt đâu?” (G 4,7). Đây là một giáo lư độc ác, cay nghiệt như Gióp đă biết rơ. Chúa Giêsu đă bác bỏ thuyết đó đối với một số trường hợp cá nhân. Như chúng ta biết rơ, thường những thánh nhân là những người chịu đau khổ nhiều nhất. Chúa Giêsu c̣n đi xa hơn nữa và nói rằng nếu dân của Ngài không chịu hoán cải th́ họ cũng sẽ bị tiêu diệt. Chúa Giêsu ngụ ư ǵ ở đây? Một điều thật rơ ràng –Chúa Giêsu thấy trước và nói trước về sự tàn phá thành Giêrusalem là việc xảy ra sau đó vào năm 70 SCN (Lc 19,21-13). Chúa Giêsu biết rơ nếu người Do Thái cứ tiếp tục âm mưu bạo động và có những tham vọng chính trị th́ họ chỉ đưa quốc gia đến chỗ tai hại mà thôi. Ngài biết rơ cuối cùng quân Rôma sẽ đến và tiêu diệt quốc gia này, việc đă xảy ra đúng như vậy. Cho nên, Chúa Giêsu muốn cảnh cáo rằng, nếu họ cứ tiếp tục t́m kiếm một vương quốc trần gian và chối bỏ Nước Thiên Chúa th́ họ chỉ đi vào chỗ chết mà thôi.

Đặt vấn đề như vậy thoạt nghe có vẻ đầy mâu thuẫn. Điều đó có nghĩa là chúng ta không thể nói rằng đau khổ cá nhân và tội lỗi tất yếu phải theo nhau, nhưng có thể nói rằng tội lỗi của quốc gia và đau khổ của quốc gia th́ liên quan chặt chẽ với nhau. Quốc gia nào lựa chọn con đường xấu để đi th́ cuối cùng sẽ phải đau khổ v́ đó. Nhưng trong trường hợp cá nhân th́ khác. Cá nhân không phải là một đơn vị lẻ loi, song được liên kết vào trong một khối của cuộc đời. Điều thường thấy là cá nhân có thể phản đối, và phản đối mănh liệt đường lối mà quốc gia đang theo đuổi, nhưng khi hậu quả do đường lối đó đem lại xảy ra th́ người ấy cũng không thể nào tránh thoát được. Cá nhân thường bị ch́m lẫn trong hoàn cảnh mà ḿnh đă không tạo nên, sự đau khổ của y không hẳn là tội lỗi của y, nhưng quốc gia là một đơn vị và tuỳ theo đường lối nó lựa chọn mà gặt lấy hậu quả. Quy đau khổ của một người cho tội lỗi của người đó th́ bao giờ cũng là một ư kiến nguy hiểm, nhưng bảo rằng quốc gia nào chống lại Thiên Chúa sẽ bị diệt vong th́ đó là phát biểu đúng đắn.

CƠ HỘI CUỐI CÙNG (13,6-9)

Đây là một dụ ngôn vừa chứa đầy ân sủng vừa mang nhiều cảnh báo đáng sợ.

Cây vả chiếm được một chỗ đất tốt hơn các cây khác. Ở xứ Palestine, người ta thường thấy cây vả, cây gai và cây táo trong những vườn nho. Đất mỏng và cằn cỗi đến nỗi bất kỳ ở đâu có đất, người ta cũng trồng cây. Thực tế là cây vả này được đặc ân hơn, nhưng nó lại không tỏ ra xứng đáng được đặc ân đó. Chúa Giêsu đă nhiều lần, trực tiếp hoặc gián tiếp nhắc nhở dân chúng rằng họ sẽ bị đoán xét tuỳ theo những cơ hội may mắn mà họ đă có. C.E.M. Joad đă nói về thế hệ của chúng ta “Chúng ta được ban cho nhiều sức lực, nhưng chúng ta đă sử dụng chúng như những học tṛ vô trách nhiệm”. Không hề có một thế hệ nào được uỷ thác quá nhiều như chúng ta, và v́ thế chưa thể có một thế hệ nào mang nặng trách nhiệm trước mặt Chúa như vậy.

Rơ ràng là dụ ngôn dạy chúng ta một đời sống vô ích sẽ đưa tới thảm bại. Người ta chủ trương rằng tất cả cuộc tiến hoá trên thế giới này là nhằm sản sinh những ǵ có ích lợi, điều ǵ có ích sẽ cứ mạnh mẽ phát triển trên đường tiến hoá, trong khi những ǵ vô ích chắc chắn sẽ bị tiêu diệt. Câu hỏi khúc mắc nhất dành cho chúng ta là “Chúng ta sống trên thế gian này để làm ǵ?.

Hơn nữa, dụ ngôn này cũng dạy rằng những ǵ chỉ biết tiêu thụ thôi th́ không thể tồn tại được. Cây vả kia cứ rút lấy dinh dưỡng của đất, không biết sản sinh ǵ cả. Đó chính là tội của nó. Xét cho cùng, có hai hàng người trên thế giới: những người “cầu” nhiều hơn “cung” và những người “cung” nhiều hơn “cầu”. Theo một phương diện, hết thảy chúng ta đều mắc nợ cuộc sống. Chúng ta hẳn đă không c̣n sống đến nay nếu không có sự chăm sóc của những người yêu thương chúng ta. Ta đă thừa hưởng một nền văn minh Kitô giáo và tự do mà không bởi công sức chúng ta tạo ra. Chúng ta có trách nhiệm phải làm cho mọi sự trở nên tốt hơn lúc chúng mới tiếp cận với ta. Ápraham Lincoln đă nói: “Tôi chết lúc nào cũng được, nhưng tôi muốn người ta nói về tôi rằng, tôi đă nhổ một cây cỏ và trồng một cây hoa ở nơi nào tôi nghĩ rằng cây hoa có thể mọc”. Có một cậu học tṛ được quan sát vi trùng dưới kính hiển vi. Cậu được thấy rơ một thế hệ những con vật li ti đó sinh ra, chết đi, thế hệ khác sinh ra… Trước đó, cậu chưa hề được thấy thế hệ này tiếp nối thế hệ khác như thế nào. Cậu nói: “Theo một điều tôi đă xem thấy, tôi tự hứa ḿnh sẽ không bao giờ làm một ṿng nối yếu đuối”. Nếu chúng ta cũng tự biết tự hứa như vậy th́ ta sẽ làm trọn trách nhiệm, là đem vào đời sống ít ra cũng bằng phần chúng ta lấy đi.

Dụ ngôn này dạy chúng ta về Phúc Âm của cơ may thứ hai. Một cây vả thường ba năm mới ra trái, nếu lúc đó nó không ra trái, chắc không bao giờ ra trái nữa. Những cây vả này được ban cho một cơ may nữa. Chúa Giêsu bao giờ cũng ban cho người ta hết cơ may này đến cơ may khác. Phêrô, Máccô, Phaolô cũng rất hoan hỉ làm chứng về điều đó. Thiên Chúa vô cùng nhân từ với kẻ nào sa ngă và trỗi dậy.

Nhưng dụ ngôn này cũng quả quyết về việc có một cơ may cuối cùng. Nếu chúng ta từ chối hết cơ may này đến cơ may khác, nếu tiếng mời gọi khuyên nhủ của Chúa cứ trở đi trở lại với chúng ta một cách vô ích, th́ đến một ngày, không phải Chúa đóng cửa lại, nhưng chính chúng ta tự ư đóng cửa ḷng ḿnh. Nguyện Chúa cứu chúng ta khỏi điều đó.

 
 

8. Cơ hội ân điển cho người ta ăn năn

Đang khi Chúa Giêsu khuyên giục các thính giả ăn năn, th́ có người thuật với Chúa Giêsu chuyện rùng rợn về vụ Philatô giết hại những người Galilê. Chắc người ta tưởng Chúa sẽ đồng t́nh để tuyên bố rằng số phận của những người bị tàn sát ấy là đúng lắm, và ngài cũng rơi vào lối nguỵ biện thường t́nh, là người nào bị hành hạ nhiều chứng tỏ họ đă phạm tội năng. Nhưng Chúa Giêsu trả lời rằng người ta tạm thời chưa bị đau đớn là dấu hiệu ân huệ đặc biệt của Thiên Chúa. Tất cả những kẻ không ăn năn chắc chắn sẽ phải chịu đau đớn và xứng đáng với sự đau đớn ấy. Nếu sự phán xét chưa đến th́ sự tŕ hoăn ấy là cơ hội ân điển cho người ta ăn năn.

Chúa Giêsu nhấn mạnh chân lư ấy bằng cách nói thêm một tai hoạ về mười tám người bị tháp đổ đè chết, không nên xem số phận của họ như là dấu hiệu họ đă phạm trọng tội, mà như là lời cảnh cáo kẻ khác nếu không ăn năn th́ cũng phải chịu một số phận như vậy. Trong trí Chúa Giêsu hiện ra h́nh ảnh của nước Israel, Ngài lại nhấn mạnh lời kêu gọi ăn năn bằng h́nh ảnh cây vả không sinh trái. Đó là biểu hiệu thật của quốc gia này và cũng tượng trưng cho mọi linh hồn không ăn năn. Chúng ta cần t́m hiểu chi tiết hơn. Ở đây chúng ta được nghe nói đến hai tai hoạ mà chúng ta chưa có thông tin nên chỉ có thể phỏng đoán thôi. Trước hết là những người Galilê bị Philatô giết đang lúc dâng lễ tế. Như chúng ta đă biết, người Galilê rất dễ hưởng ứng những cuộc bạo động chính trị, bởi v́ họ là dân dễ bị kích động, lúc đó Philatô đang ở trong một cơn khủng hoảng nghiêm trọng. Ông đă có một quyết định rất tốt rằng Giêrusalem cần có một hệ thống dẫn nước mới và tân tiến hơn. Ông chủ trương xây cất hệ thống đó, và để đài thọ cho việc này, ông đề nghị dùng một số tiền của Đền Thờ. Đó là mục tiêu đáng khen và sự chi phí đó có lư do chính đáng. Nhưng chỉ tư tưởng sử dụng tiền của Đền Thờ cũng đủ khiến dân Do Thái cầm vũ khí chống lại. Khi dân chúng tụ tập lại th́ Philatô cho lính của ông cải trang trà trộn với họ. Chúng được lệnh mang gậy thay v́ gươm. Đến lúc được báo hiệu, chúng xông vào dân chúng và phân tán họ. Việc đó đă diễn ra đúng nhưng bọn lính đă hành động rất hung dữ, đi quá lệnh trên, gây thiệt mạng cho một số thường dân. Điều gần như chắc chắn là người Galilê có tham gia trong cuộc nổi loạn này. Chúng ta biết rằng Philatô và Hêrôđê thù địch nhau, rất có thể chính v́ vụ lộn xộn kể trên mà mối thù đó đă bắt Chúa Giêsu. Họ chỉ hoà thuận với nhau khi Philatô gởi Chúa Giêsu đến cho Hêrôđê xét xử (Lc 23,6-12).

C̣n về phần mười tám người bị tháp Silôê đổ xuống đè chết, cho đến nay vẫn c̣n là một sự kiện bí mật. Có bản văn dịch họ là tội nhân, nhưng dịch họ là những kẻ mắc nợ th́ đúng hơn. Chúng ta có chút tia sáng ở đây. Có người cho rằng họ đă lănh việc xây ống dẫn nước của Philatô, một công việc mà dân chúng ghét. V́ vậy, số tiền công họ lănh đều là tiền của Chúa và đáng lẽ họ phải t́nh nguyện trả lại v́ tiền đó đă lấy trộm của Ngài. Khi tháp Silôê đổ xuống trên họ th́ dân chúng cho rằng v́ họ đă bằng ḷng làm công việc đó.

Nhưng đoạn Kinh Thánh này c̣n đi xa hơn vấn đề lịch sử nữa. Người Do Thái đă nghiêm khắc kết buộc đau khổ và tội lỗi với nhau. Trước đó rất lâu, Êlipha đă nói với Gióp rằng: “Có ai vô tội mà bị tiêu diệt đâu?” (G 4,7). Đây là một giáo lư độc ác, cay nghiệt như Gióp đă biết rơ. Chúa Giêsu đă bác bỏ thuyết đó đối với một số trường hợp cá nhân. Như chúng ta biết rơ, thường những thánh nhân là những người chịu đau khổ nhiều nhất. Chúa Giêsu c̣n đi xa hơn nữa và nói rằng nếu các thính giả của Ngài không chịu ăn năn th́ họ cũng sẽ bị tiêu diệt, Chúa Giêsu ngụ ư ǵ ở đây? Một điều thật rơ ràng. Chúa Giêsu thấy trước và nói trước về sự tàn phá thành Giêrusalem là việc xảy ra sau đó vào năm 70 SC (x. Lc 19,21-24). Chúa Giêsu biết rơ nếu người Do Thái cứ tiếp tục âm mưu bạo động và những tham vọng chính trị th́ họ chỉ đưa quốc gia đến chỗ tự sát mà thôi. Ngài biết rơ cuối cùng quân La mă sẽ đến và tiêu diệt quốc gia này, việc đă xảy ra đúng như vậy. Cho nên, Chúa Giêsu muốn cảnh cáo rằng, nếu họ cứ tiếp tục t́m kiếm một vương quốc trần gian và chối bỏ Nước Thiên Chúa th́ họ chỉ đi vào chỗ chết mà thôi.

Đặt vấn đề như vậy thoạt nghe có vẻ đầy mâu thuẫn. Điểm đó có nghĩa là chúng ta không thể nói rằng đau khổ cá nhân và tội lỗi tất phải theo nhau, nhưng có thể nói rằng tội lỗi của quốc gia và đau khổ của quốc gia th́ liên quan chặt chẽ với nhau. Quốc gia nào lựa chọn con đường xấu để đi th́ cuối cùng sẽ bị khổ v́ đó. Nhưng trong trường hợp cá nhân th́ khác. Cá nhân không phải là một đơn vị lẻ loi, song được liên kết vào trong một khối của cuộc đời. Điều thường thấy là cá nhân có thể phản đối, và phản đối mănh liệt đường lối mà quốc gia đang theo đuổi, nhưng khi hậu quả do đường lối đó đem lại xảy ra th́ người ấy cũng bị ch́m lẫn trong hoàn cảnh mà ḿnh đă không tạo nên, sự đau khổ của y không hẳn là lỗi của y. Nhưng quốc gia là một đơn vị và tuỳ theo đường lối nó lựa chọn mà gặt lấy hậu quả. Quy đau khổ của một người cho tội lỗi của người đó trong cuộc sống trên trần th́ bao giờ cũng là một ư kiến nguy hiểm, nhưng bảo rằng quốc gia nào chống lại Thiên Chúa sẽ bị diệt vong th́ đó là một phát biểu đúng đắn.

Chúa Giêsu minh hoạ ư tưởng trên bằng dụ ngôn cây vả không sinh trái, đây là câu chuyện vừa chứa đầy ân sủng vừa mang nhiều cảnh cáo đáng sợ.

1. Cây vả chiếm được một chỗ đất tốt hơn các cây khác.

Ở xứ Palestine, người ta thường thấy cây vả, cây gai và cây táo trong những vườn nho. Đất mỏng và cằn cỗi đến nỗi bất kỳ ở đâu có đất, người ta cũng trồng cây. Nhưng thực tế là cây vả này được đặc ân hơn, nhưng nó lại tỏ ra không xứng đáng với đặc ân đó. Chúa Giêsu đă nhiều lần trực tiếp hoặc gián tiếp nhắc nhở dân chúng rằng họ sẽ bị đoán xét tuỳ theo những cơ hội may mắn mà họ đă có. Có người đă nói về thế hệ chúng ta rằng: “Chúng ta được ban cho nhiều sức lực, nhưng chúng ta đă sử dụng như những học tṛ vô trách nhiệm”. Không hề có một thế hệ nào được hưởng dùng quá nhiều như thế hệ chúng ta, và v́ chưa hề có một thế hệ nào mang nặng trách nhiệm trước mặt Thiên Chúa như vậy.

2. Rơ ràng là dụ ngôn dạy chúng ta rằng một đời sống vô ích sẽ đưa tới thảm bại.

Thế giới này phải đi trên con đường tiến hoá, tất cả cuộc tiến hoá nhằm sản sinh những ǵ có ích lợi, điều ǵ có ích cứ mạnh mẽ phát triển trên con đường tiến hoá, trong khi những ǵ vô ích sẽ bị tiêu diệt. Câu hỏi khúc mắc nhất dành cho mỗi người chúng ta là: “Chúng ta sống trên thế gian này để làm ǵ?”.

3. Hơn nữa, dụ ngôn cũng dạy rằng những ǵ chỉ biết tiêu thụ thôi th́ không thể tồn tại được.

Cây vả kia cứ rút lấy sức lực của đất mà không sản sinh ǵ cả. Đó chính là tội của nó, xét cho cùng có hai hạng người trên thế giới: những người “cầu” nhiều hơn “cung” và những người “cung” nhiều hơn “cầu”. Theo một phương diện, chúng ta đều mắc nợ cuộc sống. Chúng ta vào đời trong sự nguy hiểm tính mạng của người khác, chúng ta hẳn đă không c̣n sống đến nay nếu không có sự săn sóc của của những người thương yêu chúng ta. Chúng ta đă thừa hưởng một nền văn minh mà không bởi công sức của chúng ta tạo ra. Chúng ta có trách nhiệm phải làm cho mọi sự trở nên tốt hơn lúc chúng mới tiếp cận chúng ta. Abraham Lincoln đă nói: “Tôi chết lúc nào cũng được, nhưng tôi muốn người ta nói về tôi rằng: tôi đă nhổ một cây cỏ và trồng một cây hoa ở nơi nào tôi nghĩ cây hoa có thể mọc”. Có một học tṛ được quan sát vi trùng dưới kính hiển vi. Cậu được thấy rơ một thế hệ những con vật li ti đó sinh ra, chết đi, thế hệ khác sinh ra thế nào… Trước đó, cậu chưa hề được thấy thế hệ này tiếp nối thế hệ trước như thế nào. Cậu nói: “Theo như điều tôi đă xem thấy, tôi tự hứa ḿnh sẽ không bao giờ làm một ṿng nối yếu đuối”. Nếu chúng ta cũng biết tự hứa như vậy th́ ta sẽ làm tṛn trách nhiệm, là đem vào đời sống ít ra cũng bằng phần chúng ta lấy đi.

4. Dụ ngôn này dạy chúng ta về phúc ân của cơ may thứ hai.

Một cây vả thường phải ba năm mới trưởng thành, nếu lúc đó nó không sinh trái, chắc không bao giờ sinh trái nữa. Nhưng cây vả này được ban cho một cơ may nữa. Chúa Giêsu bao giờ cũng ban cho người ta hết những cơ may này đến cơ may khác. Phêrô, Marcô, Phaolô rất hoan hỉ làm chứng về điều đó. Thiên Chúa vô cùng nhân từ với kẻ nào sa ngă rồi trỗi dậy.

5. Nhưng dụ ngôn này cũng quả quyết về việc có một cơ may cuối cùng.

Nếu chúng ta từ chối hết cơ may này tới cơ may khác, nếu tiếng kêu mời của Thiên Chúa cứ trở đi trở lại với chúng ta cách vô ích th́ đến một ngày, không phải Thiên Chúa đóng cửa lại, nhưng chính chúng ta tự ư đóng cửa ḷng ḿnh với Thiên Chúa. Nguyện Chúa cứu chúng ta khỏi điều đó. “Hôm nay là ngày thuận tiện, hôm nay là ngày cứu độ”.

 
 

9. Chú giải của Noel Quesson

Có mấy người đến kể lại cho Đức Giêsu nghe chuyện những người Galilê bị tổng trấn Philatô giết, khiến máu đổ ra hoà lẫn với máu tế vật họ đang dâng.

Đức Giêsu không sống trong một thời đại yên tĩnh về mặt chính trị. Những sự đụng độ thời bấy giờ c̣n đẫm máu hơn ngày nay: Biến cố mà người ta vừa loan báo cho Đức Giêsu, là sự kiện thường xảy ra. Có lẽ đó là một cuộc biểu t́nh của nhóm quá khích đang cố ngoi lên một phong trào nổi dậy để cứu dân, chống lại chính quyền Rôma đang chiếm đóng. Giữa lúc đang cử hành phụng vụ, đang dâng lễ vật cầu xin Thiên Chúa trợ giúp, họ đă bị cảnh sát của tổng trấn Philatô tàn sát. Ta có thể thấy thái độ phán quyết lập tức của mọi người Do Thái chân thành, đối với việc đàn áp đẫm máu này.

Người ta kể lại sự kiện này cho Đức Giêsu để xem Người có một lập trường, một thái độ như thế nào? Người sẽ lên án Philatô hay cảnh sát của ông này chăng? Người sẽ lên án những kẻ khuấy động vô trách nhiệm, đưa đám đông dân chúng vào những cuộc phiêu lưu không lối thoát chăng? Một lần nữa, chúng ta nhận thấy Đức Giêsu khước từ bày tỏ lập trường về mặt chính trị, về lănh vực trần gian. Ngài sẽ thản nhiên b́nh luận biến cố này trong tôn giáo tránh né bày tỏ thái độ đối với trách vụ Philatô, hay đối với các nạn nhân, Ngài chỉ nói về tội lỗi và thái độ hối cải. Lạy Chúa, xin giúp chúng con biết sống những biến cố xảy đến cho chúng con, với mức độ suy tư và tinh thần đức tin cao nhất.

Đức Giêsu đáp lại rằng: "Các ông tưởng mấy người Galilê này phải chịu số phận đó v́ họ tội lỗi hơn mọi người Galilê khác sao? Tôi nói cho các ông biết: không phải thế đâu.

Đức Giêsu đang cố phá đổ một thành kiến. Ngài đưa cuộc bàn căi lên cao. Tâm lư thông thường cho rằng, những thử thách xảy đến cho một người, là như một sự trừng phạt cho kẻ đó. Ngày nay cách xét đoán như thế vẫn c̣n ở trong tâm trí chúng ta, thí dụ khi ta nói: "Thật là bất công, anh ấy đâu đáng phải chết trẻ như thế" hay là "chúng ta đă làm ǵ phật ḷng Chúa, để Người gởi đến cho chúng ta một thử thách như thế này?"

Đối với Đức Giêsu, không có sự liên lạc nào giữa tai hoạ và tội lỗi. "Không phải anh ta, cũng không phải cha mẹ anh ta đă phạm tội. Nhưng chuyện đó xảy ra là để các việc Thiên Chúa được bảy tỏ hiện nơi anh". Chính Đức Giêsu sẽ dễ dàng để ta tự gán cho ḿnh một lương tâm tốt hay tự đặt ḿnh vào số những người công chính. Chúng ta thường nghĩ rằng hoàn toàn chịu trách nhiệm: hoặc chính quyền, hoặc thể chế, hay xă hội!

Nhưng nếu các ông không sám hối, th́ các ông cũng sẽ chết hết như vậy.

Họ đă đến để đưa vụ Philatô và các nạn nhân ra xét xử. Nhưng bây giờ chính họ lại bị tố giác. "Các ông tưởng rằng, những người Galilê tội lỗi hơn các ông sao? Vấn đề là không phải bàn về "những người khác". Đức Giêsu đưa họ trở lại với lương tâm của họ. "Các ông phải sám hối. Các ông dễ dàng lên án sự hung bạo của Philatô. Nhưng hăy nh́n xem, chính các ông lại không góp phần vào sự hung bạo đó sao? Cùng với Đức Giêsu, chúng ta phải dám nói lên điều đó, v́ lịch sử không ngớt chứng minh: Thay đổi cơ cấu xă hội không đủ. (V́ hỡi ôi! bất công và bạo lực vẫn tồn tại trong mọi chế độ) nhưng chính là tấm ḷng con người cần phải thay đổi, phải hoán cải, để cho cơ cấu xă hội được cải thiện.

Vâng, lạy Chúa, con biết điều đó trong đáy ḷng con. Con không có quyền lực trên mọi hành động hung bạo đang đè nặng trên một xứ sở xa xôi nào, cũng không có quyền ǵ trên những trào lưu đang ảnh hưởng môi trường xă hội, trường học, nghề nghiệp và Giáo hội của chúng con. Nơi duy nhất mà con có thực quyền, đó là sự hướng dẫn công cuộc "hoán cải”, của chính con.

Lạy Chúa, xin giúp con đừng trốn tránh trách nhiệm của ḿnh, bằng cách tố giác kẻ khác.

Cũng như mười tám người kia bị tháp Si-lô-ác đổ xuống đè chết, các ông tưởng họ là những người mắc tội nặng hơn tất cả mọi người ở thành Giê-ru-sa-lem sao? Tôi nói cho các ông biết: không phải thế đâu.

Chính Đức Giêsu nhân cơ hội này, đă nhắc lại một sứ mệnh khác. Trong một vùng ngoại ô thủ đô, một toà nhà đă đổ xuống đè chết nhiều gia đ́nh. Ngày nay, trước một tai nạn như thế người ta củng cố t́m ra thủ phạm: những kiến trúc sư bất tài, chỉ lo tới lợi nhuận, mà không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn... Hay những người bất cẩn đă trở thành nạn nhân đă bị "trừng phạt" bởi một định mệnh vô danh nào đó, nếu không phải chính Chúa là Đấng chịu trách nhiệm: “Nếu có một Thiên Chúa, th́ đâu có xảy ra tai hoạ như thế ".

Đức Giêsu trở lại vấn đề này như một điệp khúc: Không, đau khổ không phải do Thiên Chúa gởi đến! Sự thử thách không phải là một sự trừng phạt. Sự dữ xảy đến cho ta thường chỉ là hậu quả tự nhiên của quy luật tạo vật: Hấp lực trái đất, sự ḍn mỏng, những sai lầm không tránh được. Thay v́ buộc tội Chúa, là "Nguyên nhân đệ nhất” như' các triết gia thường nói, chúng ta phải để ư đến những “nguyên nhân đệ nhị", mà chúng ta có toàn quyền trên chúng. Đức Giêsu đă chiến đấu chống sự dữ. Ngài yêu cầu chúng ta đến lượt ḿnh cũng phải chiến đấu, nhưng trước tiên trong chính bản thân chúng ta.

Nhưng nếu các ông không chịu sám hối, th́ các ông cũng sẽ chết hết y như vậy.

Cũng như mọi ngôn sứ trong Kinh Thánh, Đức Giêsu trước tiên là một nhà giảng đạo, không phải là người dạy luân lư dưới h́nh thức những bài học xă hội. Kiểu nói của Đức Giêsu, mang tính ngăn đe đáng sợ: "Các ông sẽ chết hết, nếu các ông không thay đổi". Đức Giêsu chấp nhận tâm lư chung sao? (đau khổ là sự trừng phạt) mà Người vừa mới phủ nhận? Chắc không phải như vậy? Rơ ràng Đức Giêsu không nói về cái chết thể lư mà những người biểu t́nh bị tàn sát hay những nạn nhân do tháp đổ đă chết. Đức Gíêsu không không điên hay ngây ngô. Người quá biết người công chính cương: phải chết, Chính Người cũng phải lên thành Giêrusalem, để bị Philatô giết hại. Nhưng Đức Giêsu, khi có ư đặt ḿnh trên một b́nh diện khác với b́nh diện con người: B́nh diện chính trị, luân lư hay xă hội, Người muốn mạc khải một chân- lư tôn giáo. Người khẳng định có một cái chết khác, một sự hư mất đời đời, mà không ai nghĩ đến và Người không ngừng nhắc đến. "Nếu các ông không ăn năn hối cải, các ông sẽ chết hết": Không phải cái chết sinh lư mà các bạn nhận thấy hằng ngày chung quanh ḿnh, mà là cái chết khác có tính nhiệm mầu do tội lỗi gây ra. Đức Giêsu không mời gọi chúng ta “khám phá": Thực sự chúng ta không có cách nào để kiểm chứng theo lư trí, với mức độ phân tách của con người, những điều Chúa nói. Đó thật là một "mạc khải", một vấn đề đức tin.

Đức Giêsu mạc khải cho ta biết mọi người đều có tội, và được ban cho cơ hội hoán cải.

Vâng, Đức Giêsu mời gọi mỗi người trở về với lương tâm của ḿnh, Philatô chắc hẳn rồi? Nhưng cả những người Galilê nữa! Những thợ xây kém cỏi, hay các kiến trúc sư, và tất cả những người khác tưởng rằng ḿnh đứng ngoài cuộc phán quyết. C̣n tôi th́ sao? Chắc hẳn tôi đang đặt tránh ra ngoài sự đe doạ mà Chúa đă nói, để tránh khỏi phải hoán cải...

Bao giờ th́ chúng ta mới thức tỉnh ra khỏi t́nh trạng vô ư thức bi thảm của ḿnh? Các nhà chú giải về Kinh Thánh nhấn mạnh về cách nói "triệt' để" của Luca "Các ông sẽ chết hết". Nhưng ta cũng cần lưu ư, kiểu nói mănh liệt của Đức Giêsu luôn điều kiện. Nó mời gọi ta trở về với chính ḿnh, với việc hoán cải bản thân. Thiên Chúa không lên án. Chính con người tự kết án ḿnh phải chết đời đời: “Nếu các ông không ăn năn hối cải". Thái độ mănh liệt của Đức Giêsu, đó là sự mănh liệt của một t́nh yêu Thiên Chúa đầy xót thương, không thể chịu đựng để thấy con người đi đến chỗ hư mất. Chúa đau khổ khi thấy loài người phải chết! Chúng ta hăy nhớ rằng Đức Giêsu đang trao ban một sứ điệp tôn giáo, nghĩa là nói về Thiên Chúa. Điều này không có nghĩa là Người có thái độ trung lập trước những vấn đề nan giải của con người. Nhưng Người tự đặt ḿnh trên một b́nh diện "mạc khải": Người tố giác sự dữ đích thực của con người là ǵ? Trong mọi trường hợp, Người đều nhắc chúng ta rằng, không thể có sự thoả hiệp giữa Thiên Chúa và tội lỗi: Nếu ta ở trong tội ác, đó là tự lên án ḿnh phải nhận cái chết nặng hơn là cái chết do gươm đao của binh lính Philatô, hay do những tảng đá của Giêrusalem đổ xuống.

Lạy Chúa, chúng. con biết lắng nghe lời Chúa hay không? Chúng con có tin Chúa hay không? Lạy Chúa Giêsu, do Chúa Cha gởi đến để chúc lành và cứu rối mọi người, xin thương xót chúng con. Lạy Chúa, xin giúp chúng con biết hoán cải trong Mùa Chay này.

Rồi Đức Giêsu kể dụ ngôn này: "Người kia có một cây vả trồng trong vườn nho ḿnh. Bác ta ra cây t́m trái mà không thấy, nên bảo người làm vườn: `Anh coi, đă ba năm nay tôi ra cây vả này t́m trái, mà không thấy. Vậy anh chặt nó đi, để làm ǵ cho hại đất?

Chúng ta đang bàn về cùng một đề tài "Cuộc phán xét! Hành vi của con người không thể lănh đạm, trung lập, không xấu không tốt. Chúng là "một quả". Quan điểm hiện đại cố làm cho chúng ta tin vào một sự xoá bỏ mọi mặc cảm tội lỗi: không có ǵ tội lỗi nữa, con người đâu có trách nhiệm ǵ trước Chúa, không c̣n kiêng kỵ, ngăn cấm, lỗi lầm ǵ cả... Bạn cứ làm bất cứ điều ǵ ḿnh thích ". Trái lại, Đức Giêsu nói: "Hăy chặt cây vô sinh không cho trái đó đi!" Người không những lên án "trái thối" mà c̣n lên án cả t́nh trạng "không sinh trái".

Nhưng người làm vườn đáp: “Thưa ông, xin cứ để nó lại năm nay nữa. Tôi sẽ vun xới chung quanh, và bón phân cho nó. May ra sang năm nó có trái, nếu không th́ ông sẽ chặt nó đi”.

Người "làm vườn" đầy t́nh thương với "cây nho" của ḿnh, đó chính là Đức Giêsu mà chúng ta yêu mến. Người đă đến không phải v́ những nguội công chính, mà v́ các tội nhân. Người đă kể tất cả những dụ ngôn về ḷng thương xót, đặc biệt được ghi lại đầy dấy trong Tin Mừng Luca (Lc 15). Do đó, những lời đe doạ khi này chỉ có một mục đích thức tỉnh chúng ta. Thiên Chúa thương yêu những người tội lỗi. Ngài yêu tôi! Không thể đối nghịch ḷng thương xót với thái độ đ̣i hỏi: V́ chính t́nh yêu luôn mang tính đ̣i hỏi. Ta không lên bỏ câu cuối này: "Nếu không ông sẽ chặt nó”. Mùa Chay thật là thời gian thuận tiện cho một đ̣i hỏi triệt để nào đó của Tin Mừng.

 
 

10. Thống hối - R. Gutzwiller

Những lời này của Đức Giêsu trong đoạn Tin mừng này có tầm quan trọng và sự khẩn khoản thiết tha. Tâm t́nh đó, yêu sách đó c̣n tăng thêm và đưa đến cụ thể là lời kêu gọi hoán cải sâu xa và thống hối thực t́nh.

Đức Kitô dựa vào một vài biến cố để đưa ra lời kêu gọi đó và soi sáng bằng một dụ ngôn.

1. Bài học của các biến cố

Trong một cuộc tế lễ tại đền thờ, Philatô sai quân tàn sát một nhóm người Galilê, người ta đă tố cáo với quan người họ mưu tâm phản loạn. Tại Galilê, các cuộc bạo động lại liên tiếp xẩy ra.

Hơn thế, gần hồ Siloê, một cái tháp sụp đổ chôn sống mười tám mạng. Dân chúng tin rằng những biến cố đó là h́nh phạt Thiên Chúa ra để trừng trị tội lỗi của các nạn nhân.

Nhưng Đức Giêsu bài bác lập luận đó. Những người vong mạng đó không xấu xa hơn những kẻ c̣n đang sống. Tai nạn không đồng nghĩa với h́nh phạt mà là những lời cảnh cáo: ‘Nếu các các anh các chị không ăn năn hối cải, th́ các anh các chị cũng sẽ bị huỷ diệt như vậy’. Lời quả quyết nghiêm khắc ấy được nhắc đi nhắc lại hai lần. Lời đó nhắc đến ngày suy tàn của Giêrusalem đang gần đến.

Đối với người đương thời vừa nhằm vào ngày thế mạt, một sự kiện mà mọi thời đều mong đợi, và trước hết nhắm tới vận mạng sau cùng của mỗi thụ tạo. Tất cả các tai hoạ (theo Đức Giêsu và sách Khải huyền) đều là những dấu cảnh cáo của Thiên Chúa.

Con người không thể sống quá an tâm trên đường đời và sống thản nhiên hết ngày này qua ngày khác. Họ phải biết nguy cơ nào đang đe doạ ḿnh và nhận ḿnh sẽ không hề biết giây phút cuối đời của ḿnh là lúc nào. Cho nên lợi dụng thời giờ c̣n lại để hồi tâm và thống hối.

Con người sẽ được cứu thoát miễn là biết phó thác vào ân sủng vào t́nh thương của Thiên Chúa và v́ là tội nhân họ phải nại đến ân sủng của Ngài. Khẩn nài Thiên Chúa đó là tín hiệu cấp cứu của con người trong cơn nguy biến. Lúc đó, thống hối giống như chiếc tầu an toàn của Noe trong cơn hồng thuỷ của cuộc sống. Con người luôn luôn thấy có những tai hoạ; cho nên họ ít quan tâm đến tầm quan trọng của các dấu hiệu cảnh cáo đó. Tuy nhiên, mỗi người không thể biết nếu chưa gặp phải. Những lời b́nh luận của Chúa được tŕnh bày một cách mập mờ và phải biết lắng nghe mới có thể lănh hội được.

2. Dụ ngôn

Đức Giêsu minh giải vai tṛ khẩn thiết của thống hối qua dụ ngôn cây vả cằn cỗi. Người ta để nó sống một thời gian nữa. Nếu nó không có ích, người ta sẽ chặt đi

Dụ ngôn này hợp với t́nh trạng của Israel. Thiên Chúa đă ưu ái họ, đă chăm sóc họ như chưa từng thấy. Ngài ban cho họ luật pháp, tiên tri, giao ước, đền thờ và ngày nay c̣n cho họ có cơ may cuối cùng để định đoạt. Con Thiên Chúa làm người đă đến với họ. Nếu họ không hối cải ngay, số phận của họ sẽ bị định đoạt.

Dụ ngôn đó cũng am hợp với chúng ta. Chúng ta có Giáo Hội, các bí tích, giao ước mới, sách Tin mừng, nhất là có Chúa hiện diện ngày đêm. V́ thế không ai có thể phàn nàn điều ǵ. Mỗi người đă được chăm lo cách quá ư trọng hậu…

Nhưng con người cũng phải đóng góp về phía ḿnh. Con người không thể ỷ lại vào Giáo Hội và các bí tích, hay tệ hơn dựa vào đám quần chúng để sống tầm thường như họ. Phải có suy nghĩ, hồi tâm và lấy ḷng thống hối chân thành để hoán cải t́nh trạng của ḿnh. Chỉ trong trường hợp đó, họ mới được ơn trợ giúp.

Kitô giáo không phải là bảo hiểm sinh mạng, cũng không phải là bảo vệ an ninh. Trái lại, nó đe doạ sự an toàn giả tạo và tha thiết kêu gọi thống hối. Càng tránh né vấn đề người ta càng đi vào con đường suy vong.

 
 

11. Chú giải của Fiches Dominicales

HĂY HOÁN CẢI VÀ ĐI THEO CON ĐƯỜNG TỰ DO

VÀI ĐIỂM CHÚ GIẢI

1. Hoán cải là khẩn cấp.

Sau cuộc hiển dung trên núi, Đức Giêsu quả quyết lên đường đi Giêrusalem, nơi sẽ diễn ra cuộc "xuất hành ", cuộc "ra đi " của Người. Người khuyên đám đông hăy biết phân định những dấu chỉ của Nước Trời và hăy đón nhận Tin Mừng đừng chậm trễ.

Một sự kiện được các thính giả tŕnh lên: Philatô tàn sát mấy người xứ Galilê tại Đền thờ các sử gia xác nhận ông đă dùng những cực h́nh tàn bạo - và lấy máu của họ hoà vào máu các lễ vật của họ. Phả i chăn ng họ là " những người tội lỗi hơn những người Galilê khác?”.

Thay v́ trả lời trực tiếp vào câu hỏi, Đức Giêsu dẫn sang một sự kiện khác đă diễn ra tại Giêrusalem: tháp Siloê đổ đè chết 18 người. người kết luận bằng cách nhắc lại lời cảnh báo nghiêm trọng: “Ta bảo cho các ngươi biết: nếu các ngươi không hoán cải, các ngươi cũng sẽ chết như họ ".

Đứng trước những bất hạnh của người khác, ta tự nhiên t́m xem đâu là lỗi lầm của nạn nhân. Họ đă chết như thế, có lẽ đó là h́nh phạt do tội lỗi của họ. Và ta tự cho ḿnh là công chính v́ ta đă không bị nạn.

Đức Giêsu khuyên họ đừng nên t́m giải thích những cái chết tức tưởi tốt hơn hăy năng nhận biết ḿnh tội lỗi và mau mắn hối cải.

H. Cousin chú giải: "Hai kiểu chết khốc liệt nói trên phải là lời cảnh báo cho những ai không mau mắn thay đổi đời sống, lượng xét lại ư kiến và những hoài vọng lầm lạc của họ. Cũng như từ đầu đă nói, hai thảm kịch kia diễn ra không có nghĩa là các nạn nhân đă phạm phải một tội nặng nề nào, th́ việc không gặp hoạn nạn cũng không phải là dấu chỉ về sự vô tội của những “người sống sót". Mọi người đều là tội nhân là cần hoán cải trước khi bị Thiên Chúa phán xét. Trước khi gặp tai nạn, khi cuộc đời xem ra tươi sáng, đă cần phải sám hối và đón nhận Lời cứu độ của Thiên Chúa do Đức Giêsu loan báo. Để sau, e rằng quá muộn. " (Tin Mừng theo thánh Luca ", Ccnturion, trg 91).

2.... Và sinh hoa kết quả như Chúa mong muốn.

Tiếp liền theo sau là dụ ngôn cây vả không trái. Dụ ngôn này làm dịu lại những lời lẽ nghiêm khắc của Đức Giêsu.

Người thợ làm vườn mà dụ ngôn tŕnh bày cho ta luôn hy vọng rằng cây vả của ông, dù vẫn chưa ra trái, sẽ có ngày sinh hoa kết quả. Ông thuyết phục người chủ vườn hăy hoăn lại quyết định đốn cái cây ăn hại đất một cách vô ích ấy; và ông đă nhận được một án treo: " Xin hăy để nó sống thêm năm nay nữa... Biết đâu nó sẽ ra trái? nếu không, lúc ấy ông hăy đốn nó đi".

Thiên Chúa là như thế. Tha thiết mong người ta hoán cải đừng chậm trễ và hăy đem t́nh yêu đáp lại t́nh yêu đi bước trước của Người. Thiên Chúa của Đức Giêsu nhẫn nại vô biên đối với người tội lỗi. Người chấp thuận cho họ một sự tŕ hoăn ân huệ. Người không tuyệt vọng v́ bất kỳ ai. Ta vẫn thường hát rằng: " Với Chúa chẳng có ai là quá xa,... Với Chúa chẳng có ǵ hư mất... V́ Chúa chẳng có ǵ chấm dứt " (phiếu L.82, chẳng có đứa con hoang đàng nào mà không được tha thứ").

H. Cousin kết luận: "Nếu giờ phán vét chưa đến ngay, đó là v́ Thiên Chúa ban cho ta một ân huệ sau cùng để ta hoán cải chứ không phải là Người đă chấp thuận các hành vi của ta… cây vả không trái chưa bị nhổ ngay là do ḷng nhân hậu khôn tả, tuy nhiên nó vẫn c̣n bị đe doạ phải chết nếu năm sau vẫn không ra trái... Lời khiển trách cây vả v́ không ra trái - là lời cảnh báo cho thính giả của Đức Giêsu: họ không được tŕ hoăn việc chính yếu đến ngày mai là phải quyết định sinh hoa kết quả cho Chúa ngay" (Sđd, trg 192).

BÀI ĐỌC THÊM:

1. Một t́nh yêu vừa nhẫn nại vừa đ̣i hỏi

(F. Deleclos trong hăy cầm lấy Lời Chúa mà ăn", Centurion-Duculot, trg 196).

Không báo, không đài, chẳng có ti vi, mà biến cố vẫn nhanh chóng loan truyền khắp xứ sở. Lợi dụng lúc dân tụ tập trong đền thờ, bộ hạ của Philatô đă vét được một mẻ lưới vừa gọn ghẽ vừa dễ dàng, rồi họ mau chóng biến thành một cuộc thảm sát. Nạn nhân là những ai? Những người Galilê vốn có tiếng là có tinh thần dân tộc mạnh mẽ và bị chính quyền thống trị Rôma coi như những hạt nhân cách mạng. Nhưng họ đă làm ǵ xúc phạm đến Thiên Chúa đến nỗi phải chịu một tai hoạ như thế?

Câu hỏi gây lúng túng, nhưng đó là câu hỏi cần đặt ra cho vị tiên tri mới mà giáo lư mới lạ của Người đă lôi cuốn biết bao đám đông. Mỗi người đều có câu trả lời sẵn phù hợp với truyền thống xưa cũ. Thiên Chúa chúc lành và thưởng công những người công chính. V́ Người trừng phạt kẻ tội lỗi. Thành công là giàu sang là những dấu chỉ rơ ràng của sự ưu ái của Thiên Chúa. Thất bại v́ nghèo khổ đúng là phần thưởng cho những kẻ tội lỗi.

Đức Giêsu đă trả lời cho những kẻ đến hỏi người: C̣n anh em, anh em nghĩ rằng anh em là thánh, là những người được Chúa Quan pḥng sủng ái v́ anh em không bị nạn ư? Tất cả anh em đều đáng bị kết án v́ có tội. Đừng lừa dối ḿnh về ư nghĩa của các biến cố và nội dung của các dấu chỉ'? Thiên Chúa không phải là một "ông chủ " khắc nghiệt và nóng vội trừng phạt tức khắc là từ chối khoan giăn. H́nh phạt và phần thưởng, sẽ có, nhưng không phải theo cái lối mau chóng tức thờ i ấy.

Đừng gán ghép bất hạnh với tội lỗi, thành công với Chúa quan pḥng. Những kẻ thoát nạn không phải là những người được khen thưởng, cũng không phải là những người khốn khổ v́ có tội. Chẳng có ai vô tội. Tất cả mọi người đều được mời gọi hoán cải và sinh hoa kết quả. Đó mới là chính vấn đề.

Thiên Chúa là người thợ làm vườn nho đă bài bác lư lẽ của người chủ vườn và đă đề nghị một khoan giăn ân huệ mới cho cây vả. Thật là một Thiên Chúa nhẫn nại.

Nhẫn nại nhưng lại rất đ̣i hỏi, phối kết hài hoà sức mạnh và sự dịu dàng, công lư và xót thương, t́nh yêu con người và cương quyết chống lại điều ác.

2. Tính chất nghiêm trọng của những chọn lựa của ta

(“Cử hành", Tạp chí của Trung tâm quốc gia về Mục vụ Phụng vụ số 17. trg 18).

"Nếu các ngươi không hoán cải, tất cả các ngươi sẽ phải chết”. Ta những muốn xoá đi những câu Tin Mừng như thế. Nhưng làm sao thoát khỏi lời loan báo về cuộc "phán xét ": những chọn lựa của ta tự nó mang một yếu tố quyết định, đó là vấn đề sinh tử "Sa ngă.. bị loại trừ... chết").

Tin Mừng giúp ta ư thức về tính chất nghiêm trọng của những lựa chọn và do đó của tự do của ta.

Chọn được sống tức là trở nên h́nh ảnh của Thiên Chúa trong cuộc Xuất hành, Đấng tự xưng: " Ta là ". Chọn sự sống hơn là những lối sống dẫn đến sự chết, là bước theo Đức Giêsu trên con đường Phục sinh. Hoán cải là chọn sự sống. Nhưng chẳng phải một lần mà xong. Đó là một hành tŕnh kiên tŕ với Đức Kitô, có Thánh Thể nuôi dưỡng.

3. Ngày mai sẽ là quá trễ.

(Mgr. Daloz, trong Thiên Chúa đă viếng thăm dân Người” DDB, trg 109).

Đoạn văn ta đang đọc khai mở cho các môn đệ và cho đám đông vây quanh Đức Giêsu ư nghĩa của thời gian hiện tại: Đây là thời khẩn cấp phải hoán cải. Luca luôn nhấn mạnh đến tính chất cấp thiết này: một thời gian tŕ hoăn đă ban cho ta, đừng để nó trôi qua mất. Đây là lúc ta phải phân định những dấu hiệu tiên báo về một tương lai gần đến, v́ ta có thể đoán được ngày mai thời tiết ra sao: " Thời gian hiện tại, làm sao ngươi không nhận biết? ". Đó là sắp xếp trước khi ra hầu toà, lúc ta c̣n có thể thay đổi đời sống trước khi chịu số phận như những người Galilê mà Philatô đă tàn sát.

Đây là năm tŕ hoăn mà người làm vườn ban cho cây vả, để nó mang lại những hoa trái mà ông chủ đang mong chờ... đừng tŕ hoăn việc hoán cải đến ngày mai. Thời giờ ngắn ngủi lắm, đây là lần gia hạn cuối cùng. Ngày mai sẽ là quá trễ. Ta có cơ may được nghe những lời cảnh báo này. Ngày hôm nay là một ngày hồng ân của Thiên Chúa, ta không được bỏ lỡ. Đức Giêsu mời gọi ta hăy phân định: ta qui hướng về một tương lai mà ta có thể linh cảm thấy. Tin là bước đi trong đêm tối, nhưng đức tin hướng ánh mắt ta về một thế giới tương lai là hé lộ cho ta thấy tính cách khẩn cấp của việc hoán cải.

 
 

12. Chú giải của Giáo Hoàng Học Viện Đà Lạt

CHÚA MỜI GỌI ĂN NĂN HỐI CẢI,

DỤ NGÔN CÂY VẢ KHÔNG SINH HOA TRÁI

1. Chỉ có Luca ghi lại việc người ta báo tin cho Chúa Giêsu biết vụ Philatô giết một số người Galilea. Thật là phù hợp với những điều chúng ta biết về lịch sử Do thái thời ấy. Những niềm hy vọng thiên sai kích thích tâm trí, gây ra những cuộc nổi loạn chống lại đế quốc La mă và trong dân Do thái, người Galilê được xem như là nhóm người thích đấu tranh nhất. Philâtô, khi đó là tổng trấn đại diện chính quyền La mă đă thẳng tay đàn áp mọi âm mưu phản loạn. Ông không sợ gây đổ máu đám dân mà ông hằng khinh bỉ (x. F. Josèph, Antiquités juives, XVLLL 3,2,4,1).

Những người Galilê nói ở đây là những người đến Giêrusalem dâng lễ tế, chắc họ đă gây ra một vài hỗn loạn trong khuôn viên đền thờ, do đó đội binh La mă ở trong đồn Antonia đă ra tay can thiệp và tàn sát tại chỗ những người dính líu đến vụ phản loạn đó.

Khi hay tin, Chúa Giêsu hỏi: “Các ngươi tưởng những người Galile ấy là hạng tội lỗi hơn mọi người Galile khác v́ đă phải khốn như thế này sao? Thật ra, đây là một định kiến chung cho rằng những ai gặp phải một tai ương nặng nề là đáng tội hơn những người thoát khỏi (như ư các bạn của Giop, Giop 4,7; x. Ga 9,2-3). Theo Chúa Giêsu quan niệm về sự quan pḥng như thế là sai lầm. Tai ương, ôn dịch, chiến tranh, đói kém, động đất không nhất thiết giáng trên những người Galile bị Philatô tàn sát, Chúa Giêsu quả quyết họ không phải là những người có tội hơn những người Galile khác. Thay v́ an tâm nghĩ rằng những người đáng tội nhất đă làm thoả măn phép công b́nh của Thiên Chúa, toàn dân hăy lo mà sám hối: “V́ nếu các ngươi không hối cải, các ngươi hết thảy cũng sẽ bị tiêu diệt như thế”. Quốc gia Do thái bị đe doạ tiêu diệt, nếu không lo hối cải.

Vậy Chúa Giêsu là sáng tỏ biến cố mà người ta vừa mới thuật lại cho Ngài bằng lời loan báo về ư nghĩa của thời gian mà Ngài đă khai mạc lúc bắt đầu khai giảng. Ngài không chối từ mối tương quan giữa tội lỗi và h́nh phạt, nhưng chỉ phủ nhận điều này là: biến cố mới xảy ra chứng tỏ người Galile bị tàn sát xấu xa hơn đồng hương của họ. Mọi người đều là tội nhân, mọi người đều chịu phán xét của Thiên Chúa và chịu án phạt của Ngài. V́ vậy mọi người phải lo ăn năn sám hối, nếu muốn thoát khỏi cơn thịnh nộ và án phạt của ngày chung thẩm.

2. Và Chúa Giêsu xác nhận lời cảnh cáo nghiêm trọng của Ngài bằng một ví dụ khác. Trong khi các nạn nhân thảm cảnh trước là người Galile, bây giờ nạn nhân là những người ở Giêrusalem. Tháp Silôê nằm trên bờ kinh đào và bể nước Silôê ở phía tây nam Giêrusalem. Khi sập xuống, tháp đó đè chết 18 người. Có phải họ là những người có tội hơn những người khác cư ngụ ở Giêrusalem không? Thật là một câu hỏi vô ích làm quên mất vấn đề chính yếu: là mọi người dẫn Israel có bổn phận sám hối để quốc gia tránh khỏi những h́nh phạt đang đe doạ.

Chúa Giêsu đưa ra một lối giải thích có tính cách tôn giáo chứ không có tính cách triết học, chính trị hay thể lư về các biến cố. Thiên Chúa nói với chúng ta qua những biến cố lịch sử. Chúa Giêsu thâm tín rằng thời sau hết đă bắt đầu và Ngài phán đoán thời gian hiện tại trong viễn tượng ấy. Điều xảy ra trong thời gian này chỉ là một nhắc nhở đến thời sau hết. Các tai ương xảy ra trong lănh vực chính trị hay thiên nhiên đều là những dấu chỉ cho những tai ương của ngày sau hết. Ngày cánh chung buộc mọi người phải có thái độ, phải ăn năn sám hối. Tất cả mọi tai biến xảy ra trong thời gian có mục đích làm cho chúng ta suy nghĩ, có mục đích loan báo cho chúng ta biết cần phải quay về với Thiên Chúa. Nếu con người không nghe là v́ họ cứng ḷng: “c̣n những người khác, những kẻ không bị giết trong tai hoạ ấy, vẫn không hối cải bỏ các việc tay họ đă làm: vẫn thôi không thờ lạy ma quỉ và thần tượng, vàng, bạc, đá, gỗ, những đồ vô phương nh́n thấy, ngóng nghe, đi đứng. Họ không hối cải bỏ tội sát nhân, phù phép, dâm bôn, trộm cắp của họ (Kh 9,20-21).

Ở vài nơi trong Cựu Ước, cây vả tượng trưng cho Israel (x. Ge 1,7) và trong Gierêmia 8,3 cây vả tượng trưng một Israel không sinh hoa trái. Từ h́nh ảnh Cựu Ước này, có thể kết luận cách chắc chắn rằng cây vả trong dụ ngôn của câu 6-9 cũng tượng trưng dân được chọn. Cũng như trong các đoạn Cựu Ước mới trích dẫn trên, chủ nhân của cây vả là Giavê. Vậy Giâvê cũng được tŕnh bày trong dụ ngôn qua h́nh ảnh chủ nhân cây vả. Từ hai nét ẩn dụ được chứng thực cách chắc chắn này, người ta có thể rút ra từ văn mạch một nét ẩn dụ thứ ba: Chúa Giêsu được tượng trưng qua những người làm vườn nho can thiệp xin cho cây vả yêu quí được gia hạn ân xá sau cùng. Ẩn dụ chỉ có từng ấy. C̣n những chi tiết khác của dụ ngôn phải được giải thích như những kiểu so sánh đơn sơ, không phải từng nét một, nhưng cách nói chung: vườn nho trong đó người ta trồng cây vả, thời gian ba năm chờ đợi, việc phân bón, những săn sóc này nọ cho cây vả đau yếu.

Việc phân tích vắn tắt những yếu tố ẩn dụ này của dụ ngôn giúp ta nắm được bài học Chúa Giêsu muốn dạy trong văn mạch của đoạn này. Thiên Chúa chờ đợi nơi dân Ngài những hoa quả của ḷng thống hối. Họ phải khẩn trương lợi dụng những lời mời gọi ăn năn sám hối sau cùng mà Chúa Giêsu, Đấng trung gian giàu ḷng thương xót gởi đến cho họ. Lát nữa th́ sẽ quá muộn, và dân Israel sẽ chịu số phận như cây vả không sinh hoa trái.

Dụ ngôn trực tiếp nhắm đến dân do thái. Nhưng cũng có thể áp dụng cho các tội nhân bỏ qua những dịp ăn năn sám hối và khất lần việc hoán cải. Xét theo khía cạnh này, dụ ngôn thật là một bài học luôn luôn thích thời.

KẾT LUẬN

Tất cả những ǵ xảy ra vào thời Chúa Giêsu đă được minh giải nhờ biến cố cứu rỗi hiện thân trong Chúa Giêsu, dù đó là những sự kiện chính trị, những tai biến lịch sử hay những hành động của chính Chúa Giêsu. Đó là thời sau cùng. Đó là lời Thiên Chúa mời gọi ta có một quyết định dứt khoát: ăn năn sám hối trở về. Cũng như Gioan tẩy giả, Chúa Giêsu tuyên bố rằng cần phải ăn năn sám hối không được tŕ hoăn với bất cứ giá nào, phải sinh hoa kết quả trong việc thay đổi lối sống và trong hành động. Nhưng Chúa Giêsu c̣n vượt quá Gioan tẩy giả. Ngài biết ngày phán xét sắp đến và việc tiêu huỷ đền thờ Giêrusalem không thể tránh khỏi, tuy nhiên Ngài đă bào chữa cho dân Ngài. Ngài hiến dâng t́nh yêu, hy lễ, chính cả mạng sống cho Israel để dân này được cứu rỗi.

Ư HƯỚNG BÀI GIẢNG

1. Trong thời Chúa Giêsu cũng như thời chúng ta, chúng ta dễ bị cám dỗ giải thích các biến cố cách thiếu bác ái đối với người khác. Biết bao lần người ta đă nghe những lối giải thích bộc phát như sau: Trời phạt nó. Đó là án phạt của Chúa, hoặc chúng ta dẽ lạm dụng kiểu nói “trời có mắt” để biện minh cho chướng tính của chúng ta, để tạo cho ḿnh mối quan tâm được Chúa ưu đăi hơn những người khác. Nhưng chúng ta cũng dễ có cám dỗ ngược lại và gán ép cho Chúa những biến cố bất lợi xảy đến cho chúng ta: Trời bỏ tôi. Chúa làm ngơ giả điếc. Ngài trả thù mà... Đôi khi những biến cố đó chỉ là do những nguyên nhân thiên nhiên mù quáng (thời tiết, bệnh truyền nhiễm, tai biến tự nhiên...) Cần phải hết sức thận trọng khi giải thích những ǵ xảy đến cho ta. Một biến cố có thể được giải thích bằng ngàn cách khác nhau, tuỳ theo tính khí tự nhiên (lạc quan hay bi quan), tuỳ trạng thái tâm hồn lúc ấy (nặng nề hay phấn khởi), tuỳ những phán đoán giá trị của môi trường sống, tuỳ nền giáo dục... Người khôn ngoan nhất là người - như Chúa Giêsu dạy - biết lợi dụng tất cả những ǵ xảy đến để hoán cải không ngừng, để tạ ơn Chúa khi gặp những biến cố may mắn, để xin cho tâm hồn vững mạnh và biết tùng phục ư Chúa khi gặp các biến cố xui xẻo. Như thế lời Kinh thánh sau đây sẽ nên trọn cho chúng ta: “Mọi sự đều góp phần sinh ích lợi cho những ai yêu mến Thiên Chúa” (Rm 8,28)

2. Mọi tín hữu đều giống như cây ăn trái Thiên Chúa đă trồng. Từ thời thơ ấu, từ khi lănh bí tích rửa tội, chúng ta đă không ngừng được chủ vườn trên trời săn sóc: được giáo dục theo Kitô giáo, được vô số ân sủng ban sức mạnh và ánh sáng trong các nhiệm tích, được sống thân mật với Thiên Chúa, được ân huệ tự nhiên đủ loại, được Chúa Thánh Thần luôn thúc đẩy, hướng dẫn... Và v́ đó, phải coi chừng kẻo chúng ta trở thành những cây vả không sinh hoa trái như cây vả của dụ ngôn: những ân huệ của Thiên Chúa ở trong chúng ta cần phải sinh hoa quả là ḷng yêu mến biết ơn Thiên Chúa, bác ái luôn luôn với tha nhân, trung thành với bổn phận đặc biệt mà Thiên Chúa đă giao phó, giản dị chúng ta cách dùng của cải Thiên Chúa ban, phát triển những năng khiếu tự nhiên, có ḷng thẳng thắn và vui vẻ, phục vụ, trong sạch, khiêm tốn, phục thiện... Nếu cho đến lúc này chúng ta vẫn là những cây vả không sinh hoa trái th́ cũng c̣n th́ giờ để hoán cải và làm phát sinh kết quả với thời hạn mà Chúa c̣n dành cho chúng ta trước khi đưa chúng ta ra tŕnh diện trước mặt Ngài. Nhưng những lời khuyến cáo của Chúa Giêsu thật cấp bách: chúng ta phải hoán cải ngay bây giờ chúng ta khi thời giờ c̣n kịp. Mùa chay là mùa thuận tiện nhất để thay đổi đời sống chúng ta, để trở về với Chúa và xin Ngài tha thứ cho. Nếu chúng ta biết lợi dụng thời gian này cách khôn ngoan th́ Thiên Chúa sẽ yêu thương đón nhận chúng ta và sẽ khiến chúng ta hát lên được bài ca Alleluia b́nh an và vui mừng của mùa phục sinh.

  


 

13. Lời mời gọi sám hối- Lm. Phạm Thanh Liêm

Lời Chúa hôm nay mời gọi mọi người sám hối, v́ Thiên Chúa là Đấng luôn nhân từ hay thương xót, Ngài luôn động ḷng trước nỗi thống khổ của con người, Ngài luôn thương và cứu giúp con người.

Thiên Chúa giải phóng dân Người

Dân Do Thái bị bóc lột, bị đàn áp và bị tiêu diệt từng ngày. Trong cùng quẫn, họ đă kêu lên Thiên Chúa, và Ngài đă giải phóng họ bằng việc sai gởi Môsê tới lănh đạo dân, thương lượng với vua Pharaô, đưa dân ra khỏi Ai-cập.

Thiên Chúa động ḷng trước nỗi khổ của dân Do Thái, trước nỗi khổ của Môsê lang bạt trong hoang địa khi trốn chạy Pharaô. Thiên Chúa đă hiện ra cho Môsê qua bụi gai bốc cháy mà không tàn, để sai Môsê đi giải phóng dân. Môsê lănh đạo giải phóng dân, nhưng không phải Môsê lănh đạo giải phóng dân, mà chính là Thiên Chúa giải phóng dân. Đây chính là điều dân Do Thái cần ghi nhớ để dạy lại cho con cháu.

Thiên Chúa, Đấng tự hữu, luôn yêu thương và cứu trợ dân người.

Thiên Chúa yêu thương tất cả mọi người

Người đời cho rằng những người bị tai hoạ là những người tội lỗi, nên bị Chúa phạt. Nhưng Đức Giêsu lại không cho rằng những người bị Philatô sát hại cũng như những người bị thác Siloê đổ đè chết, là những người tội lỗi hơn những người c̣n đang sống. Đức Giêsu nói: “Không đâu! Nhưng nếu các người không sám hối, các người sẽ bị như vậy”. Những người bị nạn đó, trở thành tấm gương, là bài học để con người hôm nay nh́n vào, hầu thay đổi cách sống. Thiên Chúa v́ yêu thương những người c̣n đang sống, hôm nay vẫn dùng bao biến cố, như những tấm gương, để răn dạy con người.

Dụ ngôn cây vả không sinh trái, và người làm vườn đă xin ông chủ khoan nhượng để bón phân tưới nước, hy vọng cây vả sẽ ra trái vào năm sau, bằng không th́ sẽ chặt nó sau, cũng là dụ ngôn cho thấy Thiên Chúa vẫn luôn nhân từ và kiên nhẫn đối với con người tội lỗi.

Xin cho con người hôm nay, cụ thể là mỗi người chúng ta, được cảm nhận ḷng yêu thương nhân từ kiên nhẫn của Thiên Chúa, để mỗi người chúng ta trở về với Ngài, và sinh hoa kết trái trong đời sống.

Dân Do Thái là bài học cho mọi người mọi dân tộc

Dân Do Thái là dân riêng của Thiên Chúa, được Thiên Chúa thương yêu với bao đặc ân. Nhưng Thiên Chúa cũng thương mọi dân tộc như thương dân Do Thái. Họ được chọn để trở thành “tấm gương tầy liếp” (tấm gương to), cho tất cả mọi người, mọi dân tộc nh́n vào để soi, để thấy t́nh yêu của Thiên Chúa với dân Do Thái, và qua dân Do Thái đối với các dân tộc khác, với mọi người trên trần gian.

Dân Do Thái được Thiên Chúa đưa ra khỏi Ai-cập, được Ngài nuôi ăn bằng manna, được uống nước từ tảng đá. Nhưng tất cả những điều đó, cũng là dấu chỉ, là h́nh bóng, cho thấy Thiên Chúa vẫn luôn nuôi sống con người qua cơm bánh họ có từng ngày. Hơn nữa, con người hôm nay c̣n được nuôi sống bằng ḿnh máu Đức Giêsu nơi bí tích Thánh Thể.

Cả lịch sử dân tộc Do Thái thành bài học cho con người của mọi thời đại sau này. Xin cho mỗi người cũng như mỗi dân tộc biết nh́n lịch sử dân Do Thái để nhận ra tiếng Chúa nói với ḿnh, nhận ra t́nh yêu Thiên Chúa dành cho ḿnh.

Câu hỏi gợi ư chia sẻ:

1. Qua các thiên tai cũng như những sự dữ con người gây ra, nhiều người cho rằng Thiên Chúa độc ác, với tư cách là người Kitô hữu bạn giải thích hay trả lời họ thế nào?

2. Bạn có cảm nghiệm t́nh yêu của Thiên Chúa đối với bạn và những người thân của bạn qua những biến cố bao giờ chưa? Nếu được xin chia sẻ.

3. Sám hối, trở lại với Thiên Chúa, theo bạn, chủ yếu hệ tại đâu?

 
 

14. Đổi mới cách nh́n

Có một nhà thiên văn vừa mới hoàn chỉnh được chiếc viễn vọng kính của ḿnh. Ông đặt chiếc viễn vọng kính ấy lên sân thượng, và đêm đêm, ông nh́n các v́ tinh tú trên bầu trời.

Một buổi tối kia, ông bỗng khám phá ra một con rồng xanh trên mặt trăng. Ông báo cho bè bạn hay, thế là người ta ùn ùn kéo đến để được nh́n thấy con vật lạ. Ai cũng tấm tắc khen ngợi nhà thiên văn. Thế nhưng, có một nhà bác học già cũng đến để được nh́n xem con rồng. Sau khi đă xem qua, ông lắc đầu và tiếp tục quan sát thật kỹ ống kính. Cuối cùng, ông khám phá ra một sợi chỉ xanh vướng vào đầu ống kính, ông liền nói với nhà thiên văn:

- Này anh bạn, trước khi quan sát các v́ tinh tú, anh hăy coi lại cái ống kính của ḿnh, xem có trục trặc chi không?

Cái ống kính viễn vọng trong câu chuyện vừa nghe là một h́nh ảnh tượng trưng cho cách chúng ta nh́n đời và nh́n người.

Thực vậy, nhiều khi cái ống kính ấy có vướng mắc những sợi chỉ mong manh, có nghĩa là lắm lúc chúng ta đă nh́n đời và nh́n người bằng cặp mắt thiển cận. Chúng ta muốn suy bụng ta ra bụng người, chúng ta muốn lấy ḷng ḿnh làm thước đo người khác. Chúng ta muốn cư xử rộng răi với bản thân mà lại nghiêm khắc với người khác. Chúng ta muốn lấy cái rơm trong mắt người khác mà không chịu lấy cái xà ra khỏi mắt ḿnh.

Đây cũng là trường hợp đă xảy ra cho hai biến cố mà Chúa Giêsu đă nhắm đến. Đứng trước cái chết bi thương và đẫm máu của những người bị Philatô giết chết, cũng như mười tám người khác bị tháp Siloe đổ xuống đè bẹp, dân Do thái đă mau mắn đi tới kết luận:

- Sở dĩ họ bị như vậy v́ họ là những kẻ tội lỗi, đáng bị Thiên Chúa trừng phạt.

Thế nhưng, quan điểm của Chúa Giêsu th́ khác. Ngài xác định họ không phải là những kẻ tội lỗi, đồng thời Ngài muốn dùng những biến cố ấy, những sự kiện ấy như tiếng chuông cảnh tỉnh cho chính bản thân mỗi người.

Đúng thế, thay v́ đánh giá người khác, chúng ta phải đánh giá chính bản thân chúng ta. Thay v́ kết án người khác, chúng ta phải kết án chính bản thân chúng ta, để rồi từ đó ăn năn sám hối mà quay trở về cùng Chúa như lời Ngài đă phán:

- Nếu các ngươi không chịu ăn năn, th́ các ngươi cũng sẽ chết thê thảm như vậy.

Từ đó chúng ta nhận thấy rằng: điều cần thiết là phải thay đổi cách nh́n, thay đổi cách đánh giá. Hăy nh́n vào bản thân ḿnh, chứ đừng nh́n vào người khác. Hăy nghiêm khắc với bản thân ḿnh chứ đừng nghiêm khắc với người khác. Hăy biết đấm ngực ḿnh mà  rằng:

- Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng.

Chứ đừng đấm ngực người khác mà rằng:

- Lỗi tại anh, tại chị, tại ông, tại bà mọi đàng.

Có như thế, những biến cố xảy đến trong cuộc đời mới thực sự đem lại lợi ích, bởi v́ những biến cố ấy chính là tiếng chuông cảnh tỉnh thúc đẩy chúng ta thoát ra khỏi t́nh trạng tội lỗi. Những biến cố ấy chính là lời Chúa mời gọi chúng ta vươn lên, thăng tiến bản thân và đổi mới cuộc đời, để trở nên tốt lành và thánh thiện hơn.

  


 

15. Sám hối

Khi một người có vẻ gian ác gặp tai ương hoạn nạn, chúng ta vẫn thường đưa ra nhận xét “ác giả ác báo”, đúng là hắn bị trời phạt. Đây là cách suy nghĩ thông thường của người đời. Cách đây đă hơn 2000 năm, những người đồng thời với Chúa Giêsu cũng suy nghĩ thường t́nh như thế khi họ đến kể cho Người nghe câu chuyện những người Galilê đang dâng lễ vật bị quan Philatô giết chết.

Khi kể câu chuyện này họ ngầm ư nói rằng, những người Galilê đó chắc đă ăn ở thất đức nên mới bị giết đang khi dâng lễ như vậy. Nhân cơ hội này, Chúa Giêsu sửa sai cách suy nghĩ thông thường đó và Ngài kêu gọi dân chúng sám hối, ḥng thoát cơn thịnh nộ của Thiên Chúa.

Khi nghe thuật lại biến cố tàn sát các người Galilê tại nơi tế đàn, Chúa Giêsu không đồng t́nh với cách suy nghĩ thông thường của những người kể chuyện. Người đưa ra một cái nh́n mới, trong đó điểm quan trọng là mỗi người hăy tự xét lấy cách ăn thói ở của ḿnh, thay v́ xét đoán cách ăn thói ở và số phận của người khác.

Một câu chuyện dạy đời kể rằng, có một con khỉ nọ đi ngang qua tấm gương, nó thấy một con khỉ cực kỳ xấu xí xuất hiện trong đám gương đó, nó đứng lại ngắm nghía con khỉ kia và tự nhủ: “Trời đất ơi, ḿnh chưa hề thấy con khỉ nào xấu xa đến thế bao giờ”. Phê b́nh xét đoán người khác là một việc làm thường gây thích thú cho chúng ta, bởi chúng tạo cho chúng ta cảm giác ḿnh là người tốt, hoặc ít ra cũng không phải là người tồi tệ đốn mạt. Người có quen kiểu quân tử hăy tự kiểm mỗi ngày ba lần để sửa ḿnh.

Trong dụ ngôn trên đây, Chúa Giêsu cũng không ngừng nhắc nhở dân chúng sám hối. Người đưa ra h́nh ảnh cây vả trồng trong vườn nho là h́nh ảnh rất quen thuộc trong Kinh Thánh khi nói về người dân Israel. Cây vả ở đây lại là một cây vả đă ba năm rồi mà không hề sinh hoa kết quả. Ba năm Chúa Giêsu ra đi rao giảng Tin Mừng nước Thiên Chúa cho dân chúng thế mà có mấy ai thâu lượm được hoa trái. Đúng ra th́ cơn thịnh nộ của Thiên Chúa đă giáng xuống trên con người ù ĺ ương ngạnh kia, như lời ông Gioan Tẩy giả đă loan báo: “Cái ŕu đă đặt sẵn gốc cây, bất cứ cây nào không sinh quả tốt đều bị chặt đi và quăng vào lửa”.

Tuy nhiên, v́ Thiên Chúa là Cha nhân ái giàu ḷng thương xót, Người vẫn độ lượng và gia hạn cho họ thêm một thời gian để họ ăn năn hoán cải. V́ yêu thương, Người đă giăn cơn giận và cho họ thêm một cơ hội nữa: “Hăy sám hối khi hăy c̣n thời cơ”.

Chúng ta thường mải miết lo toan cho cuộc sống vật chất và lơ là với cuộc sống tâm linh. Đă bao năm rồi, chúng ta như cây vả được trồng trong vườn nho của Thiên Chúa, chúng ta đă mọc lên ra sao? Chúng ta xanh tươi cành lá hay chúng ta héo queo cằn cỗi? Chúng ta đă mong kết trái hay chúng ta chẳng có quả nào? Chúng ta có t́m hiểu tại sao ḿnh ở trong t́nh trạng hiện nay hay không? Chúng ta có kế hoạch cụ thể nào để phát huy những điểm tốt và khắc phục những điểm xấu của ḿnh hay chưa? Ngày hôm nay của chúng ta có khá hơn ngày hôm qua không? Chúng ta có quyết tâm làm cho ngày mai của chúng ta khá hơn ngày hôm nay hay không?

Thật thế, Chúa Giêsu đă nói rằng: “Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở trong Thầy, Thầy ở lại trong người ấy th́ người ấy sinh nhiều hoa trái. V́ không có Thầy anh em chẳng làm ǵ được”. Xin cho con luôn kết hợp chặt chẽ với Chúa trong mọi giây phút của đời ḿnh, để cuộc sống của con được sinh nhiều hoa trái, nhất là để tôn vinh Thiên Chúa trong đức tin mà giờ đây chúng ta cùng nhau tuyên xưng qua kinh Tin Kính.

  


 

16. Ăn năn sám hối

Bài Tin Mừng kể lại hai câu chuyện thời sự và một dụ ngôn. Chúa Giêsu đă dùng hai mẩu thời sự này để dạy một bài học về việc phải ăn năn sám hối. Rồi Chúa kể dụ ngôn “cây vả” để nhấn mạnh thêm yếu tố: phải khẩn trương ăn năn sám hối.

Câu chuyện thời sự thứ nhất do dân chúng kể cho Chúa, đó là một sự kiện mới xảy ra tại Giêrusalem: một nhóm người xứ Galilê đến tế lễ, đă bị tổng trấn Philatô ra lệnh tàn sát. Có lẽ đây là một nhóm người quá khích tranh đấu cho một nước Do thái độc lập, thoát ách ngoại bang Rôma, bằng phong trào “cứu thế” chống đế quốc ngay tại đền thờ Giêrusalem. Tổng trấn Philatô v́ có trách nhiệm với Rôma, nên đă thẳng tay tiêu diệt nhóm phản loạn. Ông ra lệnh sát hại họ và lấy máu của họ hoà trộn với máu của con vật được dùng làm của lễ rồi đem tế thần.

Nghe câu chuyện này, Chúa Giêsu nhắc tới một sự kiện khác, đó là vụ 18 người bị tháp Silôac đổ xuống đè chết. Chúng ta thấy: sau khi nghe người ta kể câu chuyện trên cũng như sau khi chính Chúa Giêsu kể câu chuyện sau, Ngài đều kết luận giống y như nhau: “Nếu các ông không sám hối, th́ các ông cũng sẽ bị giết chết y như vậy”. Do đó, chúng ta thấy rơ ràng điều Chúa Giêsu muốn nhấn mạnh là ăn năn sám hối.

Sau đó, Chúa Giêsu kể dụ ngôn “cây vả” để củng cố thêm cho chủ đích của Ngài và nhấn mạnh một chi tiết nữa: không những phải sám hối mà c̣n phải khẩn trương sám hối nữa. Chúa dùng h́nh ảnh cây vả để khích lệ người Do thái ăn năn sám hối. Người Do thái được ví như cây vả lâu ngày không sinh trái, nên chủ vườn là Thiên Chúa định chặt đi, nhưng người làm vườn là Chúa Giêsu xin khất một hạn kỳ: nếu sau đó mà vẫn không sinh hoa trái th́ sẽ bị đốn bỏ. Cây vả được gia hạn kia chính là h́nh ảnh người Do thái: nếu các ông không chịu sám hối, th́ chính các ông cũng sẽ chết y như những người Galilê bị Philatô giết, hoặc như những người bị tháp Silôac đè chết. Hiện thời các ông c̣n đứng đó chưa chết, là các ông đang ở trong tư thế cây vả được gia hạn. Nếu cây vả vẫn không sinh trái, nó sẽ bị chặt đi. Nếu các ông không chịu sám hối, các ông cũng sẽ bị huỷ diệt.

Bài học đă quá rơ ràng, nhắc nhở chúng ta hai điều: phải ăn năn sám hối và phải khẩn trương chứ đừng chần chừ, chậm trễ. Chúng ta có thấy bài học này cần thiết cho ḿnh không? Trước hết, chúng ta cần phải ăn năn sám hối, v́ tất cả chúng ta đều là những kẻ có tội. Điều này thật rơ ràng. Có ai dám cho ḿnh không có tội không? Chắc chắn là không, v́ chúng ta đều là con cháu Adong Evà: ai cũng sinh ra trong tội. Rồi mỗi người đă phạm thêm những tội cá nhân nữa. Có phải chúng ta càng thêm tuổi lại càng thêm tội không? Do đó, việc ăn năn sám hối chúng ta phải làm mà c̣n phải làm thường xuyên nữa.

Tiếp đến, việc ăn năn sám hối là việc khẩn trương, chúng ta phải làm ngay, không được chần chừ hay chậm trễ. Chúng ta đừng bao giờ có ư nghĩ “đâm lao theo lao”. Lỡ yếu đuối sa ngă phạm tội, rồi cho lỡ luôn, cứ kéo lê cuộc sống trong lầm lỡ đó. Hoặc là chúng ta cũng đừng ru ngủ ḿnh bằng ư tưởng: “Đời c̣n dài, lo ǵ, đến lúc già, ăn chay đền tội c̣n kịp chán. Tên ăn trộm kia c̣n kịp ăn năn, huống chi ḿnh”. Chúng ta có chắc ḿnh sống tới già không? có chắc tuổi già cô đơn, bệnh tật cho phép chúng ta dễ dàng ăn năn không? Hay là “Trẻ đi đàng nào, già đi đàng đó”, “Cây ngả chiều nào sẽ đổ chiều ấy”. Thời gian gần đây, không hiểu tại sao người ta chết bất ưng, chết bất đắc kỳ tử, chết không kịp ngáp… nhiều quá. Quả thực, không ai biết ḿnh sẽ sống bao lâu, và cũng không ai biết được khi nào ḿnh hết sống. Mỗi người đều có thể phải đối diện với Đấng phán xét bất cứ lúc nào. Bởi vậy, ngày nào, giờ nào, phút nào cũng mang tính khẩn trương: có thể đó là ngày cuối, giờ cuối, phút cuối đối với tôi chăng?

V́ thế, lời Chúa hôm nay là lời thức tỉnh chúng ta: đừng đấm ngực người khác, hăy đấm ngực ḿnh và sám hối cho thật, cho mau kẻo trễ: trông người mà nghĩ đến ta, phận ḿnh tội lỗi liệu mà ăn năn.

  


 

17. Đừng đoán xét người khác, hăy tự xét chính ḿnh -JKN

Câu hỏi gợi ư:

1. Tại sao có người cho rằng những người bị giết hay bị chết trong bài Tin Mừng là những kẻ tội lỗi? Đức Giêsu có quan niệm như thế không? Ngài có đồng ư với việc xét đoán người khác kiểu đó không? Lập trường Ngài thế nào?

2. Áp dụng dụ ngôn cây vả vào đời sống người Kitô hữu hôm nay, th́ hoa trái mà Thiên Chúa mong muốn nơi chúng ta là ǵ? Là việc tham dự những nghi thức tôn giáo cho đầy đủ, hay là t́nh thương phải có đối với nhau?

Suy tư gợi ư:

1. Đừng xét lỗi kẻ khác, hăy xét lỗi chính ḿnh

Thời Đức Giêsu, dân Do Thái bị đế quốc Rôma đô hộ. Nhiều người nổi dậy chống lại chính quyền Rôma và đă bị giết. Một số nhà giải kinh cho rằng những người bị Philatô giết ở đây cũng v́ lư do ấy. Mặc dù không ủng hộ chính quyền Rôma, người Pharisêu phản đối việc dùng vũ lực chống lại chính quyền. V́ thế, theo quan điểm của họ, những người bị giết này là đáng tội chết. C̣n nhóm Dêlốt, một đảng chính trị chuyên khủng bố người Rôma, chủ trương bất hợp tác với chính quyền đế quốc. V́ thế, khi thấy 18 người Do Thái đào đường dẫn nước thuê cho người Rôma và bị tháp Silôác đổ xuống đè chết, họ cũng kết án những nạn nhân này là đáng tội chết.

Thấy họ thích xét đoán và kết án người khác như vậy, Đức Giêsu lên tiếng phản đối. Theo Ngài, khi ta kết án người khác, th́ chính ta lại là kẻ đáng bị kết án hơn cả: «Anh em đừng xét đoán để khỏi bị Thiên Chúa xét đoán» (Mt 7,1; x. Lc 6,37). Ngài muốn đừng ai xét đoán ai, mà mỗi người hăy tự xét về lầm lỗi của chính ḿnh, đồng thời sám hối và sửa đổi ḿnh trước đă. V́ thói đời thường «thấy cái rác trong mắt người khác, c̣n cái xà trong mắt ḿnh th́ lại không thấy» (Mt 7,3). Vả lại, mỗi người một hoàn cảnh, ḿnh không phải là Thiên Chúa nên không thể biết rơ hoàn cảnh phạm lỗi của người khác để có thể kết án họ. Càng kết án người khác, ta càng bị Thiên Chúa kết án: «Anh em xét đoán (người khác) thế nào, Thiên Chúa cũng sẽ xét đoán anh em như vậy. Anh em đong (cho người khác) bằng đấu nào, th́ Thiên Chúa sẽ dùng chính đấu ấy để đong lại cho anh em» (Mt 7,2). Vậy, ta đừng dại ǵ mà xét đoán người khác?

Khi người ta dẫn một phụ nữ bị bắt quả tang phạm tội ngoại t́nh đến để tố cáo với Đức Giêsu, th́ thái độ của Ngài là không kết án chị ta, mà mời gọi mọi người hăy xét tội lỗi của bản thân ḿnh trước đă: «Ai trong các ông sạch tội, th́ cứ việc lấy đá ném trước đi!» (Ga 8,7). Khi được mời gọi xét lại chính ḿnh, những kẻ tố cáo người phụ nữ ngoại t́nh ấy đă từ từ «bỏ đi hết, kẻ trước người sau, bắt đầu từ những người lớn tuổi» (Ga 8,9). Tại sao vậy? V́ họ vẫn c̣n liêm sỉ để nhận ra chính ḿnh cũng chẳng phải vô tội! Nếu ta có thái độ «tiên trách kỷ, hậu trách nhân», hay «tiên xét kỷ, hậu xét nhân», th́ ta sẽ không bao giờ dám kết tội ai. V́ khi xét ḿnh, ta sẽ luôn luôn nhận ra ḿnh cũng có lỗi. Do đó, kẻ hay kết án người khác chỉ tự chứng tỏ rằng ḿnh rất ít khi xét lỗi của ḿnh. V́ một khi đă xét lỗi ḿnh th́ ta sẽ không dám kết án ai.

Rất nhiều lần khi thấy con cái ḿnh phạm một lỗi nặng, tôi muốn nổi trận lôi đ́nh với chúng, dự định la mắng chúng một trận nên thân. Nhưng khi bỗng nhận ra ḿnh ngày xưa cũng phạm những lỗi y hệt chúng ngày nay, th́ tôi hết giận ngay. Và tôi chỉ trách mắng chúng một cách nhẹ nhàng; nhờ vậy, việc giáo dục chúng có kết quả hơn. Nhiều lần ra đường bị một ai đó chạy ẩu làm tôi bị té hoặc bị thương, tôi giận muốn điên lên. Nhưng khi nhận ra chính ḿnh cũng đă từng làm cho người khác khốn khổ y như vậy, tôi bèn mỉm cười và cơn giận lập tức tiêu tan.

2. Hăy tự xét lỗi ḿnh và cải thiện theo đúng đường lối Chúa

Ta chỉ có trách nhiệm xét lỗi của ta, chứ không có trách nhiệm xét lỗi người khác: «Chỉ có một Đấng ra Lề Luật và xét xử, đó là Đấng có quyền cứu thoát và tiêu diệt. C̣n anh là ai mà dám xét đoán người thân cận?» (Gc 4,12). Nếu thấy ḿnh có lỗi th́ ta phải sám hối và tự sửa chữa, nếu không, e rằng ta sẽ bị Thiên Chúa trừng phạt: «Nếu các ông không chịu sám hối, các ông cũng sẽ chết hết y như vậy».

Rất nhiều người cảm thấy ḿnh vô tội, không cần sám hối, v́ thấy rằng ḿnh chẳng bao giờ làm điều ác cho ai. Ḿnh vẫn được mọi người cho là ngoan đạo: vẫn đi lễ, rước lễ hàng ngày, xưng tội hàng tháng, vẫn đóng góp vào nhà thờ… Nhưng tới ngày phán xét, rất có thể họ sẽ bật ngửa khi nghe Chúa nói: «Ta không hề biết các ngươi; xéo đi cho khuất mắt Ta, hỡi bọn làm điều gian ác» (Mt 7,23). Lúc ấy họ sẽ phân bua: «Lạy Chúa, nào chúng tôi đă chẳng từng nhân danh Chúa mà nói tiên tri, nhân danh Chúa mà trừ quỷ, nhân danh Chúa mà làm nhiều phép lạ đó sao?» (Mt 7,22). Chúa sẽ nói lại: «Quân bị nguyền rủa kia, hăy đi cho khuất mắt Ta. V́ xưa Ta đói, các ngươi đă không cho ăn; Ta khát, các ngươi đă không cho uống…» (Mt 25,41-44).

Quả thật, rất nhiều Kitô hữu không biết được cốt tuỷ của tinh thần Kitô giáo nằm ở đâu. Họ tưởng nằm ở trong các nghi thức tôn giáo, trong việc lễ lạy, rước sách. Nhưng Đức Giêsu đă nói thật rơ ràng: «Ta muốn ḷng nhân chứ không cần lễ tế» (Mt 9,13; 12,7), và «điều quan trọng nhất trong Lề Luật là công lư, t́nh thương và ḷng thành thật» (Mt 23,23) chứ không phải mấy chuyện «nộp thuế thập phân về bạc hà, th́ là, rau húng» cho đền thờ, thậm chí cả việc dâng lễ vật lên Thiên Chúa nữa. Thật vậy, thánh Phaolô nói: «Những lễ vật và hy lễ dâng tiến Thiên Chúa không thể làm cho lương tâm người cử hành việc phụng tự trở nên hoàn thiện» (Dt 9,9). Điều làm cho con người nên hoàn thiện và nên giống Thiên Chúa là t́nh thương, v́ t́nh thương chính là bản chất của Thiên Chúa (x. 1Ga 4,8.16).

Nhiều người không hiểu cốt tuỷ của tinh thần Kitô giáo nằm ở đâu, nên họ hay lên án những ai không giữ những luật lệ giống như họ. Họ hành xử không khác ǵ những người Pharisêu xưa lên án Đức Giêsu và các tông đồ: nào là vi phạm ngày sabát (chữa bệnh, bứt bông lúa ḿ…), nào là không giữ luật lệ tiền nhân (ăn không rửa tay, nhậu nhẹt với phường tội lỗi…). Nhưng Đức Giêsu trả lời họ: «Nếu các ông hiểu được ư nghĩa của câu này: Ta muốn ḷng nhân chứ không cần lễ tế, ắt các ông đă chẳng lên án kẻ vô tội» (Mt 12,7). Trước mặt Đức Giêsu, những người Pharisêu này mới chính là kẻ có tội. Nhưng tiếc thay cho họ: tội ḿnh th́ không thấy, mà lại thấy tội của những kẻ vô tội! Thời nay, nhiều Kitô hữu trách cứ những người khác là khô khan, nguội lạnh chỉ v́ những người này không sốt sắng giữ đạo theo kiểu của họ, đang khi những người bị trách cứ này lại giữ luật yêu thương của Đức Giêsu gấp nhiều lần họ. Thiết tưởng câu của thánh Phaolô trong bài đọc II hôm nay đáng cho họ suy nghĩ: «Ai tưởng ḿnh đang đứng vững, hăy coi chừng kẻo ngă» (1Cr 10,12). 3. Thiên Chúa kiên nhẫn chờ con người hối cải

Điều Thiên Chúa mong đợi nơi con người là sự hối cải. Hối cải là quay trở về với Ngài: quan niệm giống như Ngài, nói và hành động theo gương Ngài. Theo quan niệm của Ngài, yêu thương là điều quan trọng nhất, cốt yếu nhất, nền tảng nhất. Nhưng rất nhiều Kitô hữu lại quan niệm khác với Ngài, họ coi chuyện yêu thương là thứ yếu, mà coi những nghi thức tôn giáo mới là quan trọng. Họ đă đi vào đúng vết xe đă đổ của các kinh sư, của giới lănh đạo Do Thái giáo xưa.

Đức Giêsu đến trần gian đă 2000 năm nay để chỉnh đốn lại quan niệm sai lầm xưa. Nhưng cho đến hôm nay, biết bao kẻ mang danh theo Đức Giêsu vẫn coi thường việc chỉnh đốn đó, vẫn tiếp tục đi theo con đường Ngài đă đả phá từ thời đó. Ngài th́ đặt nặng quan hệ yêu thương giữa con người với con người, c̣n họ vẫn tiếp tục coi trọng những nghi thức tôn giáo hơn quan hệ đó. Ngài nói: «Nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất b́nh với anh, th́ hăy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em ấy đă, rồi trở lại dâng lễ vật của ḿnh» (Mt 5,23-24). Hăy xem Ngài quan trọng hoá quan hệ yêu thương giữa con người với con người hơn các nghi thức tế tự như thế nào! Nhưng rất nhiều Kitô hữu, kể cả những người có trách nhiệm dạy dỗ Kitô hữu, đă quan trọng hoá theo chiều ngược hẳn lại với Ngài!

Thiết tưởng dụ ngôn cây vả không ra trái trong bài Tin Mừng là một lời cảnh tỉnh cho tất cả mọi Kitô hữu ngày nay. Thiên Chúa đang chờ đợi thêm một thời gian nữa trước khi ra tay trừng phạt chúng ta. Ngài chờ đợi chúng ta sinh hoa kết trái yêu thương, nhưng cho đến nay, phải nói rằng người Kitô hữu chúng ta đă sống với nhau thiếu t́nh thương một cách trầm trọng. Chúng ta không ư thức được t́nh trạng nguy hiểm đang chờ chúng ta: «Cái ŕu đă đặt sát gốc cây: bất cứ cây nào không sinh quả tốt đều bị chặt đi và quăng vào lửa» (Mt 3,10; Lc 3,9). Các Kitô hữu quan niệm không đúng một phần khá quan trọng là do những người có trách nhiệm giáo dục họ đă không chỉ dạy họ cho đúng, hoặc đă không nhấn mạnh đủ điều nào là điều Đức Giêsu đă nhấn mạnh trên tất cả những điều khác.

CẦU NGUYỆN

Lạy Cha, Đức Giêsu kêu gọi sám hối, nếu không sẽ bị trừng phạt tất cả. Nhưng chúng con phải sám hối điều ǵ đây? Chúng con phải thay đổi điều ǵ trước tiên? Hoa trái mà Cha mong mỏi nơi chúng con là ǵ? Đọc kỹ Tin Mừng, chúng con thấy hoa trái mà Cha mong đợi nơi chúng con chính là t́nh thương. Nhưng chúng con lại quan trọng hoá chuyện khác. Chúng con lại đi đúng vào vết xe đă đổ của người Pharisêu xưa, là quan trọng hoá các nghi thức tôn giáo mà coi thường luật yêu thương của Cha. Xin giúp chúng con sửa đổi lại quan niệm cho đúng.